Ellerinizi Yıkamak: Koronavirüsün En Büyük Düşmanı

20 Mayıs, 2020
Son günlerde doktorlar ve bilim insanları ellerinizi yıkamanın koronavirüsün yayılmasından kaçınırken kullanabileceğiniz en önemli yollardan biri olmasının nedenini açıklamıştır.

Geçtiğimiz haftalarda yeni koronavirüs (COVID-19) ile birlikte korku ve yalan haberler de dünyaya yayıldı. Bunun bir sonucu olarak da doktorlar, bilim insanları ve sağlık kuruluşları önleyici tedbirler almanın önemini vurgulamakta. Bu da bizi koronavirüsün en büyük düşmanına getiriyor: ellerinizi yıkamak.

Twitter sayesinde teorik fizik doktoru Alberto Sicilia ve Avustralya’daki New South Wales Üniversitesinde bir kimya profesörü olan Palli Thordarson sabunun neden bütün gezegeni alarma sokmuş olan bu virüse karşı savaştaki en iyi seçeneklerden biri olduğunu açıklamışlardır.

Ellerinizi Yıkamak Neden Koronavirüsün En Büyük Düşmanı?

Ellerini yıkamakta olan bir kişi.

Sabunda bulunan bileşenler virüslerin dış zarlarında bulunan lipitleri çözebilir. Bundan dolayı, bu mikroorganizmaları etkisiz hale getirmek söz konusu olduğunda sabun olağanüstü bir maddedir.

Yukarıda bahsetmiş olduğumuz profesyoneller temelde bütün virüslerin kendilerini insan hücrelerine tanıtmaya ihtiyacı olan “mikroskobik varlıklar” olduğunu açıklamıştır. Tek başlarına kaldıklarında çoğalabilme yetenekleri bulunmadığından, çoğalmalarının tek yolu budur.

Özellikle koronavirüs, üç bileşenden oluşur. Bunlar:

  • Genetik materyal (RNA)
  • Virüsün insan hücrelerine tutunmasına izin veren bazı proteinler
  • Koruma sağlayan yağlı bir dış zar. Sabunla ellerinizi yıkamayı koronavirüse karşı en iyi savunma haline getiren de bu son unsurdur.

Sabunun bileşiminde amfifiller olarak bilinen yağ benzeri tuzlar olan maddeler de bulunur. Bunlar virüsün zarındaki lipitlere benzer yapılara sahiptirler.

Bundan dolayı bahsi geçen moleküller virüsün zarı ile rekabete girer. Bu, bu mikroorganizmaları etkisiz bırakmak üzere bu zarın çözülmesine yardımcı olur. Gerçekte virüs yaşayan bir canlı değildir ancak vücudun dışarısında saatlerce, ve hatta günlerce aktif halde kalabilir.

Bu, kendinizi koronavirüse karşı korumak söz konusu olduğunda sabunla ellerinizi yıkamak neden bu kadar önemli, bunu açıklıyor… Ve sadece koronavirüs de değil, hastalığa neden olabilecek birçok diğer mikrobu da bu şekilde etkisiz hale getirebilirsiniz. Bundan dolayı uzmanlar çok fazla korkuya neden olan bu bulaşıcı hastalığın yayılmasını engellemek için önleyici bir yöntem olarak ellerinizi yıkamak konusunda bu kadar kararlılar.

Bu yazımızı da okumak isteyebilirsiniz: Virüsler Nasıl Değişir

Sabunla Ellerinizi Yıkamak Koronavirüsü Öldürebilir Mi?

Sabun, virüsleri koruyan yağlı dış tabakanın çözünmesine yardım eder. Bundan dolayı, uzmanlar virüsün “bir kart destesi gibi düşüp öldüğünü” belirtirler. Ancak, az önce işaret etmiş olduğumuz gibi, virüsler gerçekten yaşayan şeyler değillerdir ve bundan dolayı gerçekten ölmezler. Daha ziyade, sabun ve düzgün bir şekilde ellerinizi yıkamak sayesinde etkisiz hale gelirler.

Grand Rapids, Michigan’daki Helen DeVos Hastanesindeki bir çocuk doktoru olan Dr. Dan McGee TODAY ile yaptığı bir röportajda ellerinizi yıkamak hakkında konuştu. McGee’ye göre “ellerinizi yıkamak enfeksiyonu önlemenin en iyi ikinci yoludur. En iyi yol – eğer mevcut olursa – aşı olmaktır olacaktır.”

Peki, ellerinizi yıkamak yeterli mi? Belki de tamamen değil. Ancak, bilimsel araştırmalar ellerinizi yıkamanın bulaşıcı hastalıkları engellemek konusundaki rolünü kanıtlamıştır. Cochrane Sistemik Revizyonlar Veritabanında yayınlanan bir incelemeye göre ellerinizi yıkamak hastalığın yayılmasını yavaşlatmaya yardımcı oluyor.

Dahası, aynı kaynağa göre bu alışkanlık bir solunum yolu hastalığına yakalanma riskinizi de %54 oranında azaltabilir. Hem de bu diğer herhangi bir seçeneğin yarattığı etkilerin daha üstünde. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü tarafından yapılan bir çalışma da içlerinde olmak üzere son zamanlarda yapılan çalışmalar bu gerçekleri destekliyor.

Çalışmada araştırmacılar dünyadaki ana hava alanlarının 10 tanesini ziyaret eden gezginlerin el yıkama oranlarını arttırmanın bulaşıcı kökenli birçok hastalığın yayılma miktarını azaltmak konusunda belirleyici bir faktör olduğunu bulmuşlardır.

Sabun Mu Dezenfektan Mı? Hangisi Daha İyi?

Ellerine antibakteriyel jel sıkan biri.

Birçok insan el dezenfektanı kullanmanın en iyi seçenek olduğuna inanırlar. Ancak gerçek şu ki, ellerinizi temizlemek ve dezenfekte etmek söz konusu olduğunda bu seçenek ellerinizi yıkamaktan daha iyi değildir. Ve bunun için herhangi bir tipteki sabunu da kullanabilirsiniz.

Ellerinizi titiz bir şekilde yıkamak enfeksiyonları engellemek ve koronavirüs gibi patojenleri engellemek söz konusu olduğunda en önemli tedbirlerden biridir. Ancak, bu hastalık dolayısıyla tüm dünyaya yayılmış olan korkudan dolayı birçok kişi el dezenfektanlarının virüse karşı daha iyi bir koruma sağladığını düşünmektedir.

Bu iddiadaki gerçeklik payı nedir? Sağlık uzmanları ve Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) gibi kuruluşlar sabun kullanımına öncelik vermektedirler. Bugüne kadar antibakteriyel sabunların hastalıkları engellemek söz konusu olduğunda normal sabunlardan daha üstün olduklarını gösteren hiçbir kanıt bulunamamıştır.

Ancak, eğer su ve sabununuz yoksa en az %60’lık bir alkol oranına sahip el dezenfektanları kullanmak size yardımcı olabilir. Dahası, iş yeriniz gibi yerlerde yanınızda dezenfektan ıslak mendil bulundurmak iyi bir fikir olabilir. Ana problem insanların sabun kullanımını küçümsüyor olmalarıdır. Aynı zamanda, dezenfektan kullanımı miktarı da dezenfektanların fiyatlarının giderek artmasına sebep olma noktasına ulaşacak kadar absürt hale gelmektedir.

Bu yazımızı da keşfedin: Koronavirüs Semptomları ve Bilinmesi Gerekenler

Sabun Kullanmayı Tercih Edin

Yukarıda bahsettiğimiz şeylerin tamamı göz önüne alındığında ellerinizi sabunla yıkamanın en iyi seçenek olduğunu anlamanız önemlidir, ayrıca sabun bulunması çok daha kolay bir maddedir. Hatta herhangi bir sabun tipini kullanabilirsiniz: sıvı, katı, kokulu, bulaşık sabunu, erkekler için olan sabunlar, kadınlar için olan sabunlar… diğer bir deyişle, sabunun herhangi bir formu.

En önemli olan şey, su ve sabunu en az 20 saniye boyunca kullanmanız gerektiği gerçeğini aklınızda tutmanızdır. Dahası, ellerinizi gerektiği kadar sık, günde en az 5 kere yıkamalısınız. Ellerinizi yıkarken iki elinizi birbirine sürtmeyi ve parmaklarınızın arası ile bileklerinizi de yıkamayı unutmadığınızdan emin olun.

  • Jefferson, T., Del Mar, C. B., Dooley, L., Ferroni, E., Al-Ansary, L. A., Bawazeer, G. A., … Conly, J. M. (2011). Physical interventions to interrupt or reduce the spread of respiratory viruses. The Cochrane Database of Systematic Reviews, (7). https://doi.org/10.1002/14651858.CD006207.pub4
  • Christos Nicolaides, Demetris Avraam, Luis Cueto‐Felgueroso, Marta C. González, Ruben Juanes. Hand‐Hygiene Mitigation Strategies Against Global Disease Spreading through the Air Transportation Network. Risk Analysis, 2019; DOI: 10.1111/risa.13438