Gerçek Tehlike: Koronavirüsün Bulaşabilirliği

20 Mayıs, 2020
Koronavirüs dünya çapında hızla yayıldı ve bulaşma riskini en aza indirmek için bu hastalığın bulaşabilirliği konusunda fikir sahibi olmak önemlidir. Bu konuda ne yapmalıyız? Bu makalemizde ayrıntılı olarak açıklayacağız.

Dünyanın dört bir yanındaki bilim adamları COVID-19’un yayılmasını yavaşlatmak için zamana karşı yarışıyorlar. Bu bulaşıcı virüse savaş açmak için sosyal izolasyon, el yıkama, önleyici tedbirler, aşıların geliştirilmesi gibi önlemler de dahil olmak üzere bir dizi farklı yol vardır. Şu anda, bu pandeminin yayılmasını nasıl azaltacağımızı anlamak için, koronavirüsün bulaşabilirliği hakkında fikir sahibi olmak önemlidir.

Ancak kesin olan bir şey var: Düşmanımızı yenmek için onu tanımamız gerekiyor. Bu nedenle, herhangi bir virüsün tüm özellikleri arasında, en alakalı olanlardan biri bulaşabilirliğidir. Virüsler, proteinlerle çevrili nükleik asitlerin oluşturduğu parçacıklardır. İstila ettikleri hücreler pahasına üreme yeteneğine sahiptirler.

Genel olarak, bir virüs istila ettiği konak bünyeyi öldürmekle ilgilenmez. Etkili bir virüs, taşıyıcısına varlığını fark ettirmeden üreyen virüstür. Bu şekilde, virüs normal yaşamı engelleyen semptomlar üretmeden önce diğer bireyler arasında yayılabilir.

Dolayısıyla, bulaşabilirlik herhangi bir salgınla karşılaşıldığında anahtar bir terimdir. Bu nedenle, bu makalede, koronavirüsün bulaşabilirliğinin önemini ve bunun gerektirdiği terminolojiyi açıklayacağız.

Bu yazımızı da okumak isteyebilirsiniz: Koronavirüs Akciğerlerdeki Hücreleri Nasıl Enfekte Eder

Koronavirüsün bulaşabilirliğini anlamak neden önemlidir?

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri, virüslerin bir kişiden diğerine yayılma kolaylığının değişebileceğini belirtmektedir. Bazı virüsler oldukça bulaşıcı, bazıları ise daha az bulaşıcıdır. Koronavirüsün bulaşıcılığının gerçek tehlike olduğunu anlamak için süreci ayrıntılı olarak inceleyeceğiz.

Temel çoğalma oranı

koronavirüsün çoğalmasını temsil eden resim
Bilim adamları, koronavirüsün yaklaşık 2 ile 3 arasında bir R0 sayısına sahip olduğunu tahmin ediyorlar. Bununla birlikte, yayılma şekli gerçek bir tehlikeyi temsil ediyor.

Basitçe söylemek gerekirse, temel çoğalma oranı veya R0, enfekte olmuş bir bireyin bulaşıcı olduğu süre boyunca neden olacağı ortalama yeni vaka sayısıdır. Bu değer 1 birimden az olduğunda, enfeksiyon uzun bir süre sonra kaybolur. Bununla birlikte, 1 birimden büyük olduğunda, sürekli yayılma bir olasılık haline gelir. Bir örneğe bakalım:

Bu değer, kızamık olan bir kişinin hasta olduğu süre boyunca hastalığı aşılanmamış 15 başka kişiye bulaştırabileceğini gösterir. Bir karşılaştırma yapabilmek için sıradan grip durumuna bakacak olursak, R0 değeri 1.3tür.

Uzmanlar, koronavirüsün (COVID 19) R0’sunun 2 ila 3 arasında olduğunu tahmin ediyorlar. Bu nedenle, koronavirüsün bulaşabilirliği, sıradan gribin iki katıdır. Bununla birlikte, kızamık kadar bulaşıcı hale gelmez. Yani, onlarca yıldır kızamık gibi daha fazla bulaşıcılığı olan hastalıklarla birlikte yaşıyorsak, o zaman koronavirüsün asıl tehlikesi nedir?

Bu yazımıza da göz atmak isteyebilirsiniz: Koronavirüs İle Yeniden Enfekte Olabilir Misiniz?

Kuluçka süresi ve asemptomatik taşıyıcılar

Son günlerde haberlerde muhtemelen şuna benzer çeşitli ifadeler görmüşsünüzdür: “Evet, koronavirüse yakalandım, ancak herhangi bir semptom göstermeyecek kadar şanslıyım.” Ancak bu vakalar iki ucu keskin bir kılıçtır:

  • İstatistiksel olarak, koronavirüs enfeksiyonu vakalarının %80’inin hafif semptomlar içerdiğini biliyoruz. Bu bireylerin hastaneye yatması gerekmez.
  • Çin’de 43.000 kişi, belirgin semptomlar göstermedikleri halde COVID-19 test sonuçları pozitif çıktı.
  • Kuluçka süresi, ortalama 7 gün, istisnai olarak ise 5 gün ile 3 hafta arasındadır. Raporlar, taşıyıcıların kuluçka dönemi boyunca hastalığı yayabileceğini ortaya koysa da, bulaşabilirliğin ana dönemi bu değildir.

Bu veriler bireysel düzeyde çok umut vericidir. Düşük risk altındaki kişilerin fark etmeden hastalığa yakalanması mümkündür. Bu, bu bireyler için iyi bir haberdir. Ancak, temas halinde oldukları savunmasız grupların üyeleri için kesinlikle iyi bir haber değildir. Hastalık döneminde sağlıklı görünmek, virüsün bulaşabilirliğini arttırır.

Virüsün fark edilmemesinin etkisi

camdan bakan yaşlı kadın

Koronavirüs her bireyde ciddi semptomlar göstermez ve onu bu kadar tehlikeli yapan şey de budur. Genellikle fark edilmediğinden, risk altındaki gruplarda daha fazla insana ulaşmayı başarabilir.

İnsanlar hastalığa yakalanır yakalanmaz ciddi şekilde hastalanırlarsa, derhal hastaneye yatırılmalıdır. Dolaylı olarak, bu onların diğer bireyleri hastalığa maruz bırakma olasılığını en aza indirir. Bu nedenle, semptom gösteren bir virüsün R0 değerinin 1’den az olması muhtemeldir.

Bir hastane yatağındayken, hasta bireyler çok hareket edemezler, normal yaşamlarına ise hiçbir şekilde devam edemezler. Bu, enfeksiyonu tek bir kişiye bile bulaştırmalarını çok zorlaştırır. İşte koronavirüsün etkinliği burada devreye giriyor. Birçok taşıyıcı normal yaşamlarına devam edebilir. Öksürük, baş ağrısı veya hafif ateş günlük hayatlarına devam etmelerini engellemez.

Kim biraz hasta hissettiği halde markete gitmemiştir ki? Bu tamamen normal bir alışkanlıktır. Bununla birlikte, bu, virüsün öksürdüğümüzde veya hapşırdığımızda dışarı attığımız parçacıklarda yayılmasına neden olur. Bu, virüsü, komplikasyon geliştirme riski daha yüksek olan diğer insanlara iletir. Bu koronavirüsün başarısının anahtarıdır. Sağlıklı görünen insanların normal yaşamlarına devam etmelerini engellemez, böylece bu kişiler mümkün olan en fazla sayıda kişiyi enfekte ederler.

Tespitin önemi

Bu nedenle, son günlerde, hızlı tespit kitlerinin sayısına çok önem verilmiştir. İdeal olarak, hasta bir kişiyle temas halinde olan herhangi bir kişi, belirtiler gösterip göstermediğine bakılmaksızın teste tabi tutulmalıdır.

Mantıksal nedenlerden dolayı, bu süreç çok zordur. Hastalık hızla yayılır ve zaman ve kaynaklar sınırlıdır. Bu nedenle, şu anda, hastalığa maruz kaldığını kanıtlayabilen veya açık belirtiler gösteren ve test sonuçları pozitif çıkan biriyle temas halinde olanlara test önceliği verilmektedir.

Sivil sorumluluk ihtiyacının arkasındaki gerçek neden budur. Virüse maruz kalmadığımızdan emin olamayız, ancak evlerimizden mümkün olduğunca az çıkarak bulaşma olasılığını en aza indirebiliriz.

Yani, koronavirüsün gerçek tehlikesi yaklaşık %4 olan ve neredeyse sadece yaşlıları etkileyen ölüm oranı değildir. Aksine, içinde bulunduğumuz durumdaki gerçek tehlike koronavirüsün bulaşabilirliğidir. Bu nedenle şu anda diğer insanlarla teması en aza indirmek çok önemlidir.

  • Adhikari, S., Meng, S., Wu, Y. et al. Epidemiology, causes, clinical manifestation and diagnosis, prevention and control of coronavirus disease (COVID-19) during the early outbreak period: a scoping review. Infect Dis Poverty 9, 29 (2020). https://doi.org/10.1186/s40249-020-00646-x
  • Centers for Disease Control and Prevention. (2020). How Coronavirus Spreads. CDC. Available in https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prepare/transmission.html
  • Majumder, M., & Mandl, K. D. (2020). Early Transmissibility Assessment of a Novel Coronavirus in Wuhan, China. SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.3524675
  • Han, Y., & Yang, H. (2020). The transmission and diagnosis of 2019 novel coronavirus infection disease (COVID‐19): A Chinese perspective. Journal of Medical Virology. https://doi.org/10.1002/jmv.25749