Koronavirüs Akciğerlerdeki Hücreleri Nasıl Enfekte Eder

20 Mayıs, 2020
3 Mart'ta Yoğun Bakım Tıbbı (Intensive Care Med.) dergisinde yayınlanan bir çalışma koronavirüsün akciğerlerdeki hücreleri nasıl enfekte ettiği üzerine yeni bir ışık tutuyor. Bu yazı ayrıca SARS-CoV-2'nin vücuda bağırsaklar yolu ile giriyor olabileceği hipotezini öne sürüyor.

Şu ana kadar toplanmış olan bilgiler koronavirüs yayılımının en görünebilir etkisinin pulmoner hücrelerin enfekte olması olduğunu göstermektedir. COVID-19 sadece üç ay önce ortaya çıkmış olsa da virüsün hastalığa neden olan yönlerini açıklayan bazı bilimsel çalışmalar var. Aşağıdaki yazımızda akciğerlerin içerisindeki hücrelerin koronavirüs tarafından nasıl etkilendiğinden bahsedeceğiz.

Yakın zamanda enfekte olmuş bir vücuda girdikten sonra damlacıklar hızlı bir şekilde burun pasajlarının ve boğazdaki mukoza zarının arkasına gider. Sonrasında burada virüs ve reseptörün hücreleri arasında bir tür “kilit” oluşturur. Sonrasında, SARS-CoV-2 tüm vücuda zarar veren bulaşıcı yolculuğuna başlar.

Virüs Kilitlenir

Koronavirüs ailesi diken şeklindeki proteinler ile çevrilidir. Bu proteinler virüsün bulduğu hücrelerin zarlarına kilitlenir ve hücreleri genetik materyalini kullanarak ele geçirir. Bunun etkisi, vücudun kendisinin virüsün çoğalmasına yardım etmeye başlaması ve bunun da bağışıklık sisteminin olması gerektiği gibi davranmasını etkilemesidir.

Bu şekilde, ortaya virüsün daha ve daha da fazla kopyası ortaya çıkar. Her hücre patlar ve enfeksiyonu komşu hücrelere bulaştıran viral partikülleri serbest bırakır. Virüs yavaş yavaş, boğaza ve sonrasında bronşiyal tüplere ulaşana kadar ilerler.

SARS-CoV-2 – ya da koronavirüs – akciğerlerde eriştiğinde pulmoner mukoza zarları şişer. Bu gerçekleştiğinde ise küçük hava torbacıkları olan alveoller hasar görebilir. Bu şişkinlik alveollerin kana oksijen katmak ve karbondioksiti dışarıya atmak için daha fazla çalışmasına neden olur.

Bu şişkinlik, oksijen akışının hasar görmesi ile birlikte, akciğerlerin sıvı, irin ve ölü hücreler ile dolmasına neden olabilir. Bu da bir enfeksiyona yol açabilir: pnömoni. Aynı zamanda, pnömoni sonunda akut solunum yolu sendromuna da dönüşebilir. Bu noktada hastalar sadece bir solunum cihazının yardımı olduğunda nefes alabilirler.

Öksüren bir kadın.
Koronavirüsün ana semptomlarından bir tanesi, virüsün solunum sistemine olan afinitesi göz önüne alındığında, öksürüktür.

Okumaya devam edin: Bu Koronavirüs Mü, Grip Mi, Yoksa Alerji Mi?

Koronavirüs Akciğerlerdeki Hücreleri Nasıl Etkiler

Yoğun Bakım Tıbbı dergisinde yayınlanmış olan bir çalışma akciğerlerdeki hücrelerin koronavirüs tarafından enfekte edilme sürecini daha ayrıntılı bir şekilde keşfetmeyi başardı. Çalışmayı yürütebilmek için araştırmacılar bir bilgisayar modeli kullandılar.

Sonuçlara göre virüs sahip olduğu “dikenler” sayesinde pulmoner hücrelere yapışabilir. Bu sivri proteinler insan akciğerinin hücrelerinde de bulunan başka bir reseptöre kendisi de bir protein olan ACE2çok benzerler. Bu benzerliğin de virüsü “mükemmel uyum” haline getirdiği söylenir.

Bilim insanları bu uyumu bir kilit ve anahtar ile karşılaştırır. Bu ayrıca hastalığın neden bu kadar bulaşıcı olduğunu da açıklar. Araştırmacılar bizlere virüsün akciğer hücrelerindeki bu reseptörü daha iyi tanıdığını ve bundan dolayı da bu kadar kolay yayıldığını söylerler. Yukarıda belirttiğimiz metafor göz önüne alındığında sanki kilit anahtarı çekiyor, ve tam tersi de gerçekleşiyor gibidir.

Enfeksiyon kapmış bir akciğerin röntgeni.
Koronavirüs proteinleri pulmoner hücreler için bir afiniteye sahiptirler, bundan dolayı bu organa daha fazla hasar verirler.

Daha fazlasını keşfedin: Yiyecekler Koronavirüs İle Kontamine Olabilir Mi?

Akciğerlerde Hasar

Birçok insan koronavirüs neden akciğerdeki hücreleri özellikle etkiler diye sorar. İlk yanıt, bu organın soluma yolu ile vücuda giren her türlü virüse karşı özellikle hassas olmasıdır. Ancak, Yoğun Bakım Tıbbı dergisindeki araştırmalar bu konuda biyolojik faktörlerin de katkısının bulunduğunu söylemektedir.

Araştırmacılar, virüsün “anahtarları” için “kilit” görevi gören hücrelerin %82’sinin pulmoner alveollerde bulunduğunu belirtmektedirler. Bundan dolayı bu pulmoner hücreler bu viral istilayı çok daha kolay hale getirirler. Bunlar, SARS-CoV-2’nin en iyi kilitlenebileceği hücrelerdir.

Ancak çalışmalar aynı zamanda bu pulmoner hücrelerin koronavirüse “uyan” tek hücreler olmadığını da işaret eder. Vücudumuzda kalp, karaciğer, bağırsaklar ve endotelyumda bulunan başka benzer hücreler de vardır. Bilim insanları özellikle bağırsağın koronavirüs için önemli bir giriş noktası olabileceğine inanırlar.

Bu veriler pandeminin Wuhan pazarındaki belirli gıdaların tüketimi dolayısıyla başladığı şeklindeki hipotezi de desteklemektedir. Eğer bu hipotez kanıtlanabilirse bu keşif çok büyük bir anlam taşıyacaktır. Bu, başka bir bulaşma yolu olduğuna dair kanıt sağlayacaktır ve bu sorunun kontrol altında tutulması söz konusu olduğunda çok etkili olacaktır.

Bu Keşiflerin Katkıları Nelerdir?

Bu yeni problem ve pandemi söz konusu olduğunda çok sayıda cevabımız olmadığından herhangi bir bilimsel ilerleme son derece önemlidir. Dünyanın her yanından araştırma grupları, bulgularını pratik anlamda gerçek zamanlı olarak paylaşmakta ve daha hızlı ilerlemeye çalışmaktadır. Koronavirüsün akciğerlerdeki hücreleri nasıl enfekte ettiğini anlamak, doktorların koronavirüs komplikasyonlarını nasıl tedavi edeceklerini bilmelerine yardımcı olacak bir araçtır.

  • Calvo, C., López-Hortelano, M. G., de Carlos Vicente, J. C., Martínez, J. L. V., de trabajo de la Asociación, G., Ramos, J. T., … & Fumadó, V. (2020, March). Recomendaciones sobre el manejo clínico de la infección por el «nuevo coronavirus» SARS-CoV2. Grupo de trabajo de la Asociación Española de Pediatría (AEP). In Anales de Pediatría. Elsevier Doyma.
  • Herrera, Diego, and David Gaus. “Covid 19 evidencia.” Práctica Familiar Rural 5.1 (2020).
  • Santo Domingo, D. N. “Protocolo para el diagnostico y tratamiento del coronavirus (COVID-19).” (2020).