Koronavirüs Bazı Ortamlarda Daha Kolay Yayılır

20 Mayıs, 2020
Dr. Akiko Iwasaki'nin öncülük yaptığı bir grup araştırmacı koronavirüsün belirli ortamlarda daha hızlı yayıldığını tespit etmiştir. Özellikle de soğuk ve kuru havalar bulaşmayı arttıran ve vücudun tepki verme becerisini azaltan şartlar yaratır.

Amerika Birleşik Devletlerinde son zamanlarda yapılan bir araştırma, koronavirüs yayılma zorluğunun belirli ortamlarda daha az olma ihtimali olduğunu gösterdi. Son haftalarda öne sürülenlerin aksine, COVID-19’un yayılmasındaki önemli bir faktör iklim değil, nemdir.

Eğer salgının yayılmasında nemin ilgili bir faktör olduğu kanıtlanırsa o halde ilkbaharın gelişi ile kuzey yarımküredeki vakalarda önemli bir azalma olmasını bekleyebiliriz. Ancak, mevsimin değişmesi tek başına yeterli olmayacaktır.

Yukarıda bahsettiğimiz çalışmaya göre en önemli faktör evlerin içerisinde gerçekleşecektir. Koronavirüs bazı ortamlarda diğerlerine kıyasla daha kolay yayıldığı için, yapılması gereken şey enfeksiyonları azaltmak için alınacak bir önlem olarak evler ve binaların içerisindeki nemi arttırmaktır.

Koronavirüs Belirli Ortamlarda Daha Kolay Yayılır

Üşümüş ellerine üfleyen bir adam.
Koronavirüsün yayılması ile çevresel koşullar arasındaki ilişki şu anda araştırılmaktadır.

Yale Üniversitesinde son zamanlarda yapılan bir çalışma koronavirüsün belirli ortamlarda daha kolay bir şekilde yayıldığı sonucuna varmıştır. Spesifik olarak, enfeksiyonun yayılması için soğuk ve kuru ortamlar idealdir. Diğer yandan, sıcak ve nemli ortamlar virüsün yayılmasını yavaşlatmaya yardımcı olabilir.

Hala cevabı bulunamamış birçok soru olmasına rağmen birçok bilim insanı için soğuk ve kuru kış havalarının COVID-19’a neden olan SARS-CoV-2 virüsünü desteklediği açıktır. Bu tip ortamlar enfeksiyonun insanlar arasında daha hızlı yayılmasına yardım eder.

Çalışmanın direktörü immünobiyolog Akiko Iwasaki solunum hastalıklarının kışın artıp bahar ve yazın başlangıcı ile birlikte azaldığını yüzlerce yıldır bildiğimizi söyledi. Bu günlerde bunun temel sebebinin soğuk ve kuru havaların virüslerin yayılmasını teşvik etmesi olduğunu biliyoruz.

Bu yazımızı da okuyun: Koronavirüs Bulaşmasını Engellemek İçin Neler Yapmalıyız?

Nem Koronavirüs Yayılımının Hızını Etkiler

Yale’in bilim insanları dışarıda hava soğuk ve kuru olduğunda evlerin içerisindeki sıcaklığın arttığına işaret ettiler. Bu da bir ev ya da binanın içerisindeki bağıl nemde yaklaşık %20’lik bir azalmaya neden olur. Bu da, bu ortamları koronavirüs yayılması için daha elverişli hale getirir.

Daha da kötüsü, bu sıcak ve kuru ortamlar solunum yollarımızın olması gerektiği şekilde çalışması için de hiç uygun değildir. Böyle ortamlarda siliyalarımız iyi bir şekilde çalışma yeteneklerini kaybederler. Siliyalar, solunum yollarımızı örten ve viral partikülleri dışarıya atmamıza yardımcı olan bir kıl türüdür.

Ayrıca, sıcak ve kuru ortamlarda bağışıklık sistemimizin virüslere ve bakterilere cevap verebilme becerisi de baskılanır. Bundan dolayı, araştırmacılar böyle ortamların üç farklı açıdan eş zamanlı risk faktörleri yarattığı sonucuna varmıştır.

Deneyler ve Diğer Veriler

Koronavirüs krizi sırasında burnunu silen bir kadın.
Uzmanlar düşük nemli ortamlarda virüslerin daha kolay yayıldığına inanmaktadır.

Yale araştırmacıları, laboratuvarda fareler üzerinde yapılan testlere referans vermişlerdir. Düşük nemli ortamlarda solunum virüsleri ile enfekte olmuş kemirgenlerin virüsü diğer kemirgenlere bulaştırma oranlarının daha yüksek olduğunu bulmuşlardır.

Ayrıca, %50 bağıl neme sahip ortamlarda yaşayan farelerin daha sağlam bağışıklık tepkileri olduğu ve nihayetinde solunarak alınan virüsleri dışarıya atabildikleri bulunmuştur. Benzer bir etki %40 ila %60 arasında nem oranına sahip ortamlarda da gerçekleşmektedir.

Diğer yandan, araştırmacılar tropik ülkelerde (çevredeki bağıl nemin nispeten daha yüksek olduğu yerlerde) enfekte olmuş kişilerin etrafa saçtıkları damlacıkların yüzeylerde normalden daha uzun süreler boyunca kalabileceğine de dikkat çekmişlerdir. Eğer buna havalandırma eksikliğini ve aşırı kalabalıklık durumunu da eklerseniz o durumda ortamın nemi dolayısıyla ortaya çıkan avantajlar kaybolur.

Bu yazımızı da kaçırmayın: HIV’li İnsanlar Koronavirüs Yüzünden Daha mı Büyük bir Tehlike Altındadır?

Önleyici Tedbirler

Bilim insanları bu bulguların sadece koronavirüs enfeksiyonunu kapmış bir kişinin konuşur, öksürür ya da hapşırırken salgıladığı damlacıklar yoluyla hastalığın bulaştığı durumlarda geçerli olduğunu da vurgulamaktadır. Bundan dolayı bize iki farklı önlem almamız konusunda tavsiye veriyorlar.

Bunların ilki kış aylarında evlerimizde hava nemlendiriciler kullanmaktır. Bu virüsün yayılmasını azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak, bu önleme uygun havalandırma ve kalabalık olmaması da eşlik etmelidir. Eğer durum bu değilse bu tedbir etkili olmayacaktır.

Ancak, sadece nemin enfeksiyonu engellemeyeceğini de anlamak önemlidir. Virüs yılın herhangi bir zamanında yakın temas ile ve virüsün bulunduğu yüzeylere dokunulduğunda bulaşabilir. Bundan dolayı sosyal mesafe ve sık sık ellerimizi yıkamak her zaman önemli olacaktır.

  • Caparó, F. L., & Sara, J. C. D. C. (2020). Coronavirus y las amenazas a la salud mundial. Horizonte Médico (Lima), 20(1), 4-5.
  • Moriyama, M., Hugentobler, W. J., & Iwasaki, A. (2020). Seasonality of Respiratory Viral Infections. Annual Review of Virology. https://doi.org/10.1146/annurev-virology-012420-022445
  • Conseleria de Salut – Direcció General de Salut Pública i Participació. (2020). CORONAVIRUS COVID-19. Retrieved from http://www.caib.es/sites/coronavirus/es/portada/#