Koronavirüs Mutasyonu

20 Mayıs, 2020
Her ülkede, bilim adamları enfeksiyonun tespit edildiği hastalarda koronavirüsün sahip olduğu genomu analiz ediyorlar. Çabaları sayesinde, koronavirüs mutasyonunu belirleyebilir ve her bir coğrafi bölgede izleyebiliriz.

COVID-19 pandemisi yayılmaya devam ediyor ve koronavirüs mutasyonu ile ilgili ilk endikasyonlar hakkında bilimsel kanıtlar toplandı. Virüsün iki suşunun varlığını öneren ilk makaleden beri, bilim camiasında araştırmalar devam etmektedir.

Birçok bilim adamına göre, virüsün mutasyonu zaten bekleniyordu. Koronavirüsün dizilimi mutasyonunu açıklar. Bir RNA virüsü olduğundan, aşağıda göreceğimiz gibi, çoğalırken oluşan hatalar nedeniyle genomunun değişme olasılığı daha yüksektir.

Bilim adamlarının COVID-19 pandemisinin bulaşması ile ilgili kaydettikleri bu mutasyonlar, yeni bir virüsün varlığını temsil etmemektedir. Koronavirüsün büyük mutasyonu, Çin’in Wuhan şehrinde gerçekleşen şeydir. Bu mutasyon, virüsün sadece hayvanlar arasında bulaşan bir türden insanlar arasında da yayılmasını olası kılan dizilime olan değişimidir.

Bu varyasyonlar epidemiyologların “suşlar” veya “soylar” dediği şeydir. COVID-19 olmaya devam ediyorlar, ancak küçük değişikliklere sahipler. Bununla birlikte, özünde, virüs özelliklerini korur. İçerdiği RNA’nın büyük bir kısmı orijinal dizilimle aynıdır, ancak küçük bir kısmı değişmiştir.

Bu yazımızı da okumak isteyebilirsiniz: Alışveriş Yaparken Koronavirüsü Engelleyin

Koronavirüs neyi değiştirebilir?

Yukarıda bahsettiğimiz gibi koronavirüs mutasyonu, virüsün kendisinin yapısı nedeniyle mümkündür. COVID-19 bir RNA virüsüdür, yani genomu – genetik bilgisi – ribonükleik asit içinde kodlanmıştır. RNA, virüsün nasıl olması gerektiğine dair bir şifreleme ve kodlamadır. Bir organizmaya girdiğinde, çoğalmak için içinde bulunduğu organizmanın hücrelerini kullanır. Hücrenin yapısını kendini kopyalamak için kullanan bir parazit şeklinde davranacaktır.

RNA virüslerinin sahip olduğu sorunlardan biri, kopyalanırken hataları düzeltecek sistemin eksik olmasıdır. Sorunsuz işleyen bir tespit ve düzeltme sistemine sahip DNA, yani deoksiribonükleik asidin aksine, RNA’da durum farklıdır.

Dolayısıyla, koronavirüs bir hücre içinde kendi kopyalarını üretmeye başladığında, hata yapar. RNA’daki bu hatalar, koronavirüste mutasyon olarak tespit edilenlerdir, böylece farklı suşlar oluştururlar. Bu değişiklikler virüsün davranışını fazla değiştirmez; bahsi geçen virüs aynı virüstür.

global bir koronavirüs salgınını temsil eden görsel
Her ülkede tespit edilen koronavirüs, Çin’den gelen orijinal virüsten farklı olabilir.

Uzmanların koronavirüsün iki suşu hakkındaki tahminleri

COVID-19 genomunu kodlayan bilim adamları, iki ana koronavirüs suşu olduğunu keşfettiler. Onlara L ve S harflerini atadılar.

L suşu, Wuhan’da Aralık 2019’da başlayan şeydir. Mevcut verilere göre, Çin’de sınırlı kalmasına rağmen, daha ölümcül bir suştur.

Virüsün diğer çeşidi olan S suşu, ölüm oranı açısından daha az agresiftir. Bununla birlikte, daha kolay yayılır ve Çin’den çıkmayı başarmış olan suştur. Aslında, suşun yayılmasını sağlayan şeyin tespit edilemezliği olduğuyla ilgili bir teori bile var. Teşhis testleri L suşuna göre geliştirildiğinden, S suşu serbestçe hareket edebilme özgürlüğüne sahipti; bu da mevcut pandemiye yol açtı.

Kısıtlayıcı önlemlerin uygulanmasındaki gecikme, S suşunun yayılmasında ve çoğalmasında da önemli bir rol oynamıştır. Aralık 2019’da yeni koronavirüsün tanımlanmasından Wuhan’da yayılımının kesilmesine kadar geçen süre neredeyse bir aydı.

renkli koronavirüs görseli

Ülkelere göre koronavirüs mutasyonu

İspanya’nın Valensiya şehrindeki Sıhhi ve Biyomedikal Araştırmaların Geliştirilmesi Vakfı (Foundation for the Advancement of Sanitary and Biomedical Research), ülkede mevcut olan COVID-19’un RNA genomu hakkında bilgi topladı. İlginç bir şekilde, ellerindeki genomun Çin’in bu yılın Ocak ayında yayınladığı genomdan farklı olduğunu keşfettiler.

Brezilya’da Halk Sağlığı büroları, Latin Amerika’ya ulaşan ve ilk örneği Brezilya’da görülen koronavirüsün, Wuhan’dan gelen koronavirüse göre 16 mutasyona sahip olduğunu bildirdi. Bu arada,daha fazla haber ve araştırma benzer sonuçlar göstermeye devam edebilir.

Bununla birlikte, koronavirüs mutasyonu, bu pandemi karşısında tutumumuzun değişmemesi gereken bir süreçtir. Güvenlik ve hijyen önlemleri en başından beri aynı olmaya devam ediyor. Ayrıca, bazı ülkelerde karantina kurallarına gönüllü olarak uyulurken, bazılarında ise bu durum yasal olarak zorunlu hale getirilmiştir.

Bir RNA virüsü olarak, sürekli bir koronavirüs mutasyonu bekleyebiliriz. Bu koronavirüsün ataları sayılabilecek olan SARS’a ve MARS’a neden olan koronavirüsler de yayıldıkça tekrar tekrar mutasyona uğramışlardır.

Bu yazımız da ilginizi çekebilir: Koronavirüs İle Yeniden Enfekte Olabilir Misiniz?

Bilimsel gelişmeler duruma netlik getiriyor

Çok hızlı ve verimli bir şekilde iletişim kurabildiğimiz bir dönemin bilimsel gelişmeleri için müteşekkir olmalıyız. Dünyanın dört bir yanındaki araştırma ekipleri, işbirliklerini gerçek zamanlı olarak paylaşabiliyorlar.

Koronavirüs mutasyonu yayılmasının bir parçasıdır. Ancak, neyse ki, izini sürmek için gerekli unsurlara sahibiz. Bu bilgilerin sorumlu bir şekilde kullanımı, bu global salgının üstesinden gelmemize yardımcı olacak şeydir.

  • Tang, Xiaolu, et al. “On the origin and continuing evolution of SARS-CoV-2.” National Science Review (2020).
  • Bonilla-Aldana, D. Katterine, et al. “Una nueva zoonosis viral de preocupación global: COVID-19, enfermedad por coronavirus 2019.” Iatreia 33.2 (2020).
  • Sahin, Ahmet Riza, et al. “2019 Novel Coronavirus (COVID-19) Outbreak: A Review of the Current Literature.” EJMO 4.1 (2020): 1-7.
  • Li, Yanni, et al. “Similarities and Evolutionary Relationships of COVID-19 and Related Viruses.” arXiv preprint arXiv:2003.05580 (2020).