Koronavirüs Ölüm Oranı Risk Faktörleri

20 Mayıs, 2020
Koronavirüs durumunda görülen ölüm oranı nüfusumuzdaki farklı yaş grupları içerisinde farklılık göstermektedir. Uzmanların şu noktaya kadar keşfetmiş oldukları en önemli risk faktörleri ileri yaş ve zayıflamış bir bağışıklık sistemidir.

SARS-CoV-2 şu anda tüm dünyayı sarsan salgına yol açan virüstür. Bu yeni bir virüs, ki bu da bilim insanlarının hala özelliklerini ve niteliklerini araştırdıkları anlamına geliyor. Örneğin, dikkate alınması gereken önemli faktörlerden iki tanesi koronavirüsün ölüm oranı ve risk faktörleri.

Gerçekte, koronavirüs aslında bir virüs ailesini ifade ediyor. Güncel durumumuza sebep olan koronavirüs Çin’in Wuhan şehrinde 2019 yılının Aralık ayında ortaya çıktı. Şu an, 80 yaşını geçmiş ve enfeksiyonu kapmış olan kişiler için ölüm oranı ortalama %18.

Ancak, vakalar ortaya çıkmaya ve pandemi evrim geçirmeye devam ettikçe uzmanlar da bu sayıyı sürekli tekrar hesaplamaya devam ediyorlar. Bu durum tamamen bitene kadar virüsün davranışlarının herhangi bir açısını kesin olarak belirlemek imkansız.

Buna rağmen, şu an yapılan çalışmalar sayesinde, bazı verileri deşifre edebilir haldeyiz. Bugünkü yazımızda bu verilere dayanarak bilim insanlarına göre koronavirüs ölüm oranı söz konusu olduğunda bazı risk faktörlerinin ne olduğundan bahsedeceğiz.

Bu yazımızı da okumak isteyebilirsiniz: Gerçek Tehlike: Koronavirüsün Bulaşabilirliği

Koronavirüs Ölüm Oranı: Sayılar Neyi Gösteriyor

Daha önce de bahsetmiş olduğumuz gibi, koronavirüs ölüm oranı da, vaka sayıları ve diğer parametreler de, an itibarıyla uzmanların gün be gün topluyor oldukları verilere dayanıyor.

Son istatistiklere dayanarak ölüm oranını üç yaş grubuna sınıflandırabiliriz. Bunun nedeni, kişinin yaşının en önemli faktör gibi görünüyor olmasıdır. Virüse bu açıdan baktığımızda görebiliyoruz ki ölümlerin %95’i 65 yaşından büyük olan bireylerde gerçekleşmiştir.

İlginç bir şekilde, çocuklar arasındaki koronavirüs ölüm oranı pratik anlamda sıfır. Hatta, 60 yaşın altındaki insanlarda ölüm oranları enfekte olanların %1’ine dahi ulaşmıyor. İstatistikçilerin örneğin İspanya’dan topladığı veriler arasında ise şunlar var:

  • 70 ila 79 yaşları arasındaki insanlarda ölüm oranı %5 civarında.
  • En fazla onaylanan enfeksiyon vakasının görüldüğü yaş grubu ise 50 ila 60 yaş arası. Ancak, bu bireylerin koronavirüs yüzünden ölme olasılıkları daha düşük.
Dirseğinin içine doğru öksüren yaşlı bir kadın.
Koronavirüsün ciddi formlarından muzdarip olmak söz konusu olduğunda yaş en ilgili risk faktörlerinden bir tanesidir.

Koronavirüs Ölüm Oranı Hangi Faktörler Tarafından Belirleniyor?

The Lancet’te yayınlanan araştırmaya göre, koronavirüs enfeksiyonu söz konusu olduğunda yaş en belirleyici faktör. Özellikle de yaşlılık. Bahsetmiş olduğumuz üzere, yaşlarından dolayı en fazla risk altında olan kişiler 80 yaş ve üstündekiler.

Aynı zamanda, ölüm oranları erkeklerde kadınlarda olduğundan daha yüksekmiş gibi görünüyor. Koronavirüs ölüm oranını belirleyen bir diğer faktör ise kişinin bağışıklık sisteminin durumu. Diğer bir deyişle, bağışıklık sistemleri zayıf olan insanlar koronavirüs dolayısıyla komplikasyonlar yaşamaya daha eğilimliler.

Bu grubun içerisinde kanser ve HIV gibi hastalıklar ile yaşayan insanları görüyoruz. Ancak diyabet ve yüksek tansiyon gibi daha yaygın hastalıkların da risk faktörü olduğunu aklımızda tutmalıyız.

Bilim insanlarına göre yüksek bir SOFA’ya sahip olmak (sıralı organ yetmezliği değerlendirme skoru) da bir diğer belirleyici faktördür. Bu ölçek yoğun bakım ünitelerinde hastaları değerlendirmek için kullanılır.

Uzmanların risk faktörleri olarak değerlendirdikleri diğer parametreler de vardır. Örneğin, düşük lenfosit sayımı, pıhtılaşma testlerinde değişiklikler ya da enflamatuvar süreçlere müdahale eden bazı moleküllerde artış görülmesi bunların arasında sayılabilir.

Ayrıca yoğun bakımda olan hastalar da normal hastane odalarında olan insanlardan daha büyük bir risk altındadır.

Bunu da okumak isteyebilirsiniz: İbuprofen ve Koronavirüs Tehlikeli Bir Kombinasyon mudur?

Aklınızda Tutmanız Gereken Şeyler

Uzmanlar koronavirüs ölüm oranı için risk faktörlerini tanımlıyor olsa da hala kesin sonuçlara ulaşamıyoruz. Şimdiye kadar yapılmış olan çalışmalar küçük bir örneklem ile yapıldı. Bundan dolayı, sonuçları tamamen geçerli olarak kabul edemeyiz.

Ancak yine de, bir konu hakkında açık olmalıyız: ölümlerin çoğu yaşlılar arasında gerçekleşmekte. Bundan dolayı, onları korumak adına bu yaş grubu söz konusu olduğunda dikkatli olmalıyız. Aynı şey önceden var olan durumları olan kişiler için de, özellikle de kronik hastalıkları olan kişiler için, geçerlidir.

Yürürlükte olan izolasyon önlemleri esasta en savunmasız olan kişileri enfeksiyondan korumak ve koronavirüsün ölüm etkisini azaltmaktır. Bu önlemlere saygı duymak herkesin yararınadır, ancak özellikle yaşlı ve en savunmasız gruplara dahil olan vatandaşlarımız için iyi olacaktır.

  • Zhou, F., Yu, T., Du, R., Fan, G., Liu, Y., Liu, Z., … Cao, B. (2020). Articles Clinical course and risk factors for mortality of adult inpatients with COVID-19 in Wuhan, China: a retrospective cohort study. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30566-3
  • Evolución y factores de riesgo de mortalidad por COVID-19 – Artículos – IntraMed. (n.d.). Retrieved March 26, 2020, from https://www.intramed.net/contenidover.asp?contenidoid=95681
  • Fauci, A. S., Lane, H. C., & Redfield, R. R. (2020). Covid-19 – Navigating the Uncharted. The New England Journal of Medicine. https://doi.org/10.1056/NEJMe2002387
  • Lai, Chih-Cheng, et al. “Global epidemiology of coronavirus disease 2019: disease incidence, daily cumulative index, mortality, and their association with country healthcare resources and economic status.” International Journal of Antimicrobial Agents (2020): 105946.