“Nedeni olan kişi, neredeyse her türlü yolu göze alır”: Nietzsche’nin yönünü yeniden bulmak için söylediği söz

Günümüzde, ajandamızın etkinlikler ve taahhütlerle dolu olması yaygın bir durumdur. Ve çoğu zaman, yapmamız gereken o kadar çok şey varken, bu etkinlikleri neden yaptığımızı unuturuz. Bu bağlamda, filozof Friedrich Nietzsche, “İdollerin Batışı” adlı eserinde, “Özetler ve Oklar” bölümünde bu konuya ilişkin şu düşüncesini dile getirmiştir: “Bir ‘neden’i olan kişi, neredeyse her türlü ‘nasıl’a katlanabilir.”

Bununla bize söylemek istediği şey, bir kişinin net bir nedeni olduğunda çabalarını daha iyi düzenleyebileceği, rahatsızlıklara tahammül edebileceği ve enerjisini neye harcamaya değer olduğuna karar verebileceğidir. Küçük denetim alışkanlıkları benimsemek, büyük ölçekli değişiklikler gerektirmeden günlük hayatın yönünü yeniden kazanmamızı sağlar.

“Neden” günlük hayatın pusulasıdır

Nietzsche’nin bu sözü ve psikiyatrist Viktor Frankl’ın popüler hale getirdiği akıcı versiyonu, insan direncinin içsel nedenlerin netliğine dayandığını hatırlatır. Çünkü bir şeyi neden yaptığımızdan %100 eminseniz, “nasıl” (çaba, baskı, eleştiriler vb.) kabul edilebilir bir süreç haline gelir ve sizi hareketsizliğe sürükleyen bir neden olmaktan çıkar.

Net ve tanımlı bir nedene sahip olmak, günlük hayatınızda ajandanız için bir öncelik filtresi görevi görür. Bunu uygulamaya koymak için, haftalık olarak yaptığınız faaliyetleri gözlemleyerek başlayın ve kendinize —dürüstçe— şunu sorun: Bunları neden yapıyorsunuz?

Cevabınız “alışkanlıktan” ya da “başkaları bunu beklediği için” ise, muhtemelen bu çaba size karşılığında hiçbir şey vermeden sizi tüketiyordur. Bu durumda, o faaliyete “hayır” demeniz ve enerjinizi kişisel hedeflerinizle daha anlamlı olan başka bir faaliyete yönlendirmeniz yerinde olacaktır.

Nietzsche’nin sözünden örnekler

Nietzsche’nin bu sözünün ardındaki fikir çok yönlüdür ve günlük hayatın çeşitli durumlarına uygulanabilir. İş hayatından finansal konulara, kişisel refaha kadar pek çok alanda geçerlidir. İşte bazı örnekler:

• Bağımsızlık. Bir kişi, gelecekte kendi kararlarını verebilmek için ekonomik bağımsızlık kazanmayı hedefliyorsa, okumaya ve bir üniversite programını bitirmeye ya da yoğun çalışma saatleri olan zorlu bir işi sürdürmeye motive olabilir.
• Sağlık ve zindelik. Hayattan daha fazla keyif almak için daha fazla enerjiye sahip olmak amacıyla sağlıklı beslenmek ve düzenli egzersiz yapmak, artık bir yük olmaktan çıkar.
• Tasarruf. Tasarruf etmek ve bazı lükslerden vazgeçmek, amacınız beklenmedik durumlara karşı iç huzur kazanmaksa daha kolay tolere edilebilir.
• Kişisel projeler. Hemen sonuç vermeyen bir projeyi sürdürmek, kişisel vizyonunuzla uyumlu olduğunda mümkündür.

Nietzsche’nin bu sözünü körü körüne bir iyimserlik sloganı olarak yorumlayanlar olduğunu belirtmek gerekir. Bir amacın olmasının yorgunluğu, üzüntüyü veya sorunları ortadan kaldıracağını düşünürler. Ancak filozofun kastettiği bu değildi. Bir “neden” her şeyi kolaylaştırmayacaktır, ancak hangi çabaları sürdürmeye değer, hangilerinin ise sizi sadece tüketip bitkin düşürdüğünü daha iyi seçmenize yardımcı olabilir.