Beyin Lobları Nelerdir ve Ne İşe Yararlar?

24 Ocak, 2020
Beynin farklı loblarının farklı işlevleri vardır. Ancak çoğu lob herhangi bir bilgiyi işleyebilmek için tüm bölgelere bağımlı bir şekilde çalışır. 

Beyin lobları, yaptıkları işlevlere göre beynin korteksinin bölündüğü bölgelerdir. Başka bir deyişle, beyinde bulunan farklı loblar, beynin hem fonksiyonel hem de anatomik bölümleri olarak tanımlanır. Aslında bu bölünme durumu, beynin farklı işlevlerinin her birinin kökenini belirlememize yardımcı olur.

Beynin bu bölünmüş halini ilk bakışta görebilmek oldukça kolaydır. Özellikle beyni ikiye ayıran hemisferler net bir şekilde gözlemlenebilir. Ancak her iki hemisfere baktığınız zaman, bu iki bölgenin de kendi aralarında belirgin yarıklarla farklı bölgelere ayrıldığını görebiliriz.

Beyinde bulunan lobları incelediğimiz zaman, her bir lobun belli bir görevler bütününden sorumlu olduğunu anlarız. Örneğin ön lob (frontal lob) diğer birçok işleve ek olarak, özellikle duyguları ve mantık yürütmeyi kontrol eder.

Bu araştırmaların bir sonucu olarak, bilim insanları beynin 6 farklı lobdan meydana geldiğini söylüyor. Bu altı lob, frontal, parietal, temporal, oksipital, limbik ve insular lob olarak isimlendirilir. Bu yazıda, beynin farklı lobları hakkında merak ettiğiniz birçok şeyi öğreneceksiniz.

Bu yazı ilginizi çekebilir: Depresyonun Beyin Üzerindeki 4 Etkisi

Beyin lobları nasıl bölünmüştür?

Daha önce de bahsettiğimiz gibi, beyin lobları öncelikle anatomik olarak tanımlanır. Yani her bir lob beynin belirli bir kısmında yer alır. Bu bahsettiğimiz farklı alanlar arasındaki ayrımlar, beyindeki oluklar ve çatlaklar ile sınırlandırılmıştır.

beyaz renkli beyin maketi

Frontal lob, beynin ön kısmında bulunur. Adı üzerinde (front ”ön” demektir), kafatasına ait olan alın kemiğinin hemen arkasında yer alır. Buna ek olarak, frontal lob beynin en büyük loblarından biridir.

Kafatasının en arkasındaki lobun ismi ise oksipitaldir. Bu bölge kafatasının arkasında, boyun bölgesine yakın bir konumdadır. Oksipital lob ile frontal lob arasında ise parietal lob bulunur. Bunlara ek olarak, temporal loblar ise şakakların hemen yanında, frontal ve oksipital lobların arasında yer alır.

Ancak burada bitmiyor; örneğin insular ve limbik lobların konumları biraz daha karmaşıktır. İnsular lob, temporal lobun arkasında biraz gizlenmiş bir haldedir. Limbik lob ise talamusun her iki yanında, serebrumun sağ altında bulunan beyin yapılarının tümü olarak tarif edilir.

Beyin loblarının işlevleri nelerdir?

Kesin ve milimetrik bir ayrım olmamasına rağmen, dil, hareket etme veya akıl yürütme gibi işlevler beynin her lobuna dağılmış bir haldedir.

beynin farklı bölümlerini gösteren görsel

Frontal lob (Ön lob)

Beynin bu kısmı, kişilik ve karar verme ile ilgilidir; dürtülerin kontrolü, sosyal ve cinsel davranış bu bölümde kontrol edilir. Bilim insanları, özellikle duyguların beynin bu alanında başladığına inanıyorlar.

Parietal lob (Yan lob)

Beynin tüm loblarının arasında, parietal lob bilgiyi işlemekten en çok sorumlu olan kısımdır. Ayrıca bu lob, mekana ve şekillere dair bilgiler elde etmemizi de sağlar. Başka bir deyişle, nesnelerin boyutunu, şeklini ve mesafesini belirlememizi sağlar.

Parietal lobun yazılı dil kavramıyla da ilişkisi olduğu biliniyor. Araştırmacılara göre bu lob birçok diğer işlevinin yanında, bize matematiksel problemleri çözme yeteneğini de veriyor.

Temporal loblar

Temporal loblar, dil ve işitsel hafıza ile ilgilenir. Buna ek olarak, yüz tanıma, konuşma ve anlama söz konusu olduğunda da bu loblar devreye giriyor. Başka bir deyişle, işitme sistemi ile en yakından ilişkili olan lob temporal lobdur. Bu yüzden epileptik bozukluklardan en çok etkilenen kısım burasıdır.

Oksipital lob (Artkafa lopu)

Görme duyumuz söz konusu olduğunda, en önemli işleve sahip olan beyin lobu oksipital lobdur. Görüntüleri yorumlamak ve tanımaktan sorumludur. Benzer şekilde oksipital lob, hem renkleri hem de hareketi ayırt etmemizi sağlar. Ayrıca şekilleri tanımlamamızla da ilişkilidir.

Bu yazıyı okumanızı tavsiye ediyoruz: Genç ve Sağlıklı Bir Beyin için 7 Tavsiye

Beynin diğer lobları: İnsular ve limbik lob

İnsular lob, vücudumuzun farklı sistemlerinden gelen bilgileri entegre ederek çalışır. Çok sayıda duygusal sürece ve hatta tat ve koku alma süreçlerine müdahale eder. Aslında bu kısım, ağrı hissi ve empati ile en yakın ilişkisi olan lobdur.

Limbik lob en temelde ‘hayatta kalma hissinden’ sorumludur. Açlık, cinsel içgüdü, hafıza ve hatta dikkat süresi gibi birçok işlevle bağlantılıdır.

Sonuç olarak

Beynimiz var olan en karmaşık yapılardan biridir. Beynin farklı loblarını incelemek, var olan bilgilerimizi ilerletmemizi, beynin kısımlarını ve bu kısımların işlevlerini tanımlamamızı sağlar. Bu şekilde gelecekte daha iyi tedavilere ve doğru teşhislere ulaşabileceğiz.

  • MacLean, P. D. (1990). The triune brain in evolution : role in paleocerebral functions. Plenum Press. Retrieved from https://books.google.es/books?hl=es&lr=&id=4PmLFmNdHL0C&oi=fnd&pg=PA1&dq=MacLean,+P.D.,+“The+Triune+Brain+in+Evolution:+Role+in+paleocerebra+functions&ots=y8ofFp_V43&sig=CW0ZXWMRagoBt0sqREuxsYODpjU&redir_esc=y#v=onepage&q=MacLean%2C P.D.%2C “The Triune Brain in Evolution%3A Role in paleocerebra functions&f=false
  • Lóbulo temporal: características, anatomía y funciones – Lifeder. (n.d.). Retrieved September 27, 2019, from https://www.lifeder.com/lobulo-temporal/
  • Shura, R. D., Hurley, R. A., & Taber, K. H. (2014). Insular Cortex: Structural and Functional Neuroanatomy. The Journal of Neuropsychiatry and Clinical Neurosciences, 26(4), iv-282. https://doi.org/10.1176/appi.neuropsych.260401
  • Lobulo frontal | CNS Traumatic Brain Injury Rehabilitation. (n.d.). Retrieved September 27, 2019, from https://www.neuroskills.com/language/espanol/lobulo-frontal/