Opioid İlaçlar Ne İçin Kullanılır?

20 Aralık, 2019
Opioidler acıyı azaltmak için kullanılan bir tip ilaçtır. Birkaç kategoriye ayrılırlar, biz de bu yazımızda bu kategorilere bir göz atacağız.

Acıyı sakinleştirmek insan ırkının en sürekli arayışlarından birini oluşturur. Diğer birçok ilaç gibi, opioid ilaçlar da acıyı gideren ilaçlardır.

Bu yazımızda, bu ilaçların kullanım alanlarına daha yakından bakacağız.

Opioid İlaçların Sınıflandırılması

Opioid özellikli bitki ve ilaçlar.

Opioid ilaçlar beynimizdeki reseptörler ile doğal iletişim kurma yollarına bağlı olarak sınıflandırılırlar. Bu yollar şunlar olabilir:

  • Tamamen agonist.
  • Agonist-antagonist karışımı.
  • Kısmen agonist.
  • Tamamen antagonist.

Bu yazımızı da okuyun: Ağrı Kesicilerin Yaygın Sınıflandırılması

Tamamen Agonist Olan Opioid İlaçlar

Tamamen agonist olan opioid ilaçlar direkt olarak µ tipi reseptörlere bağlanır. Bu bağlantı dolayısıyla analjezi, öfori, solunum depresyonu, kabızlık, bulantı, kusma ve idrar retansiyonu gibi durumları tetiklerler.

Bu reseptörleri aktive etmek için ortaya çıkması gereken çok çeşitli yan etkiler dolayısıyla ağrıyı bu ilaçlarla tedavi etmek o kadar yaygın değildir.

Örneğin, morfin tamamen agonist prototipli bir opioiddir. Bu ilacın dozu arttıkça analjezik etkisi de artar. Ancak, aynı zamanda birçok olumsuz etki de yaratır.

Ek olarak, eroin de aynı zamanda güçlü bir analjeziktir. Ancak, yüksek derecede bağımlılık yaratan bir madde olması dolayısıyla çoğu ülkede kullanılmasına izin verilmemektedir.

Kısaca, tamamen agonistler agonist olarak etki gösterip çok fazla hareketlilik yaratan opioid ilaçlardır. Çoğunlukla spesifik tipte ağrıların tedavisinde kullanılırlar, bu ağrıların oluşma sebebi aşağıdakilerden biri olabilir:

  • Ameliyat sonrası.
  • Diğer ağrı kesicilere karşı direnç gösteren şiddetli kronik ağrılar.
  • Kanser.
  • Geçici, yüksek şiddette ağrılar.
  • Miyokard enfarktüsü ile ilişkili ortaya çıkan ağrılar.

Agonist-Antagonist Karışımı Olan Opioid İlaçlar

Acı çeken bir kadın.

Bu opioid ilaç grubu spesifik değildir, bu da kısmi agonist ve antagonist eylem gösterebilecekleri anlamına gelir. Hem µ reseptörleri, hem de κ reseptörleri ile etkileşime girebilirler.

κ reseptörlerinin aktivasyonu da analjezi yaratır. Ancak, etkisi µ reseptörlerinin aktive olmasından daha az güçlüdür. Bu durumda, ilaç analjezik etkiyi her iki reseptörün aktivitesi üzerinden yaratır.

Ayrıca, bu ilaçların sebep olduğu yan etkilerde solunum depresyonu yoktur. Ancak, bu ilaçlar da halüsinasyonlar, anksiyete ve kusma gibi istenmeyen etkilere sebep olabilir.

Ayrıca bu ilaçlar da bağımlılığa sebep olabilir, ancak bu µ reseptörleri ile etkileşime giren tamamen agonist ilaçlarla ilişkilendirilmemiştir.

Bu grupta nalbupin ve morfinden üç kat daha az etkili bir analjezik olan pentazosin gibi ilaçları bulabilirsiniz.

Bu ilaçların temel kullanım alanı orta ila şiddetli arasındaki ağrıların tedavisidir.

Bu yazıya da bir göz atın: En İyi 9 Doğal Ağrı Kesici Yöntemler

Kısmen Agonist Olan Opioid İlaçlar

Kısmen agonist olan ilaçlar tamamen agonist olan ilaçların yapısal etkisinden daha düşük bir etki gösteren opioid reseptörlere çekilirler. Bundan dolayı antagonist gibi davranma ihtimalleri de vardır.

Bu gruba bir örnek, morfinden 20 ila 30 kat fazla bir analjezik yoğunluğa sahip olan buprenorfindir. Bir bağımlılık geliştiğinde etkisini yavaşlatmasına sebep olan birkaç farklı reseptör ile etkileşime girer.

Kısmen agonist olarak hareket eden ilaçların ana kullanım alanları aşağıdadır:

  • Orta veya şiddetli ağrıların tedavisi.
  • Operasyon öncesi veya sonrasında analjezi.
  • Eroin gibi diğer opioidlere olan bağımlılıkların tedavisi.

Tamamen Antagonist Olan Opioid İlaçlar

Şırıngaya opioid bir ilaç çeken doktor.
Antagonistler doktorların ameliyatlarda anestezi için kullandığı bazı ilaçlara olan bağımlılığınızı tersine çevirmenize yardımcı olabilir.

Bu ilaçlar opioid reseptör için bir afinite gösteren, ancak kendilerine özgü bir etkiye sahip olmayan ilaçlardır. Ek olarak, afiniteleri üç ana opioid reseptörü tipini de kapsar.

Bu grupta naloksonu bulabilirsiniz. Ana kullanım alanı bir hastanın hayatını tehlikeye atabilecek yüksek doz opioid alımlarının etkisini tersine çevirmektir.

Nalokson ayrıca ameliyat sonrasında, ameliyat sırasında verilmiş olan opioidlerin etkilerini tersine çevirmek için de kullanılır. Opioidlerin bir diğer kullanım alanı da, hamile anneye doğum öncesi verilen opioidlerin etkisini azaltmak için yeni doğan bebeklere verilmesidir.

  • Trescot, Andrea M., M., Datta, Sukdeb, M., Lee, Marion, M., & Hansen, Hans, M. (2008). Opioid Pharmacology. Pain Physician . https://doi.org/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18443637
  • Waldhoer, M., Bartlett, S. E., & Whistler, J. L. (2004). Opioid Receptors. Annual Review of Biochemistry. https://doi.org/10.1146/annurev.biochem.73.011303.073940