Sıcaklık Değişiklikleri Bağışıklık Sistemini Nasıl Etkiler?

12 Ekim, 2021
Sıcaklık yükseldiğinde, soğuk algınlığı ve grip daha az görülür. Sıcaklık değişikliklerinin bağışıklık sistemini nasıl etkilediğini biliyor musunuz?

Yaz yaklaştığında kışa özgü grip ve diğer viral süreçler geçmişte kalır. Batı ülkelerinde sıcaklık artışı her zaman bulaşıcı hastalıkların azalmasıyla ilişkilendirilmiştir.

Mukus ve soğuk algınlığı alışılmış kış sıkıntılarıdır, tıkanıklık ve alerjiler ise ilkbaharda görülür. Ancak, bu koşullar yaz aylarında insanları çok fazla etkilemiyor gibi görünüyor. Bağışıklık sisteminin sıcaklık değişikliklerine nasıl tepki verdiğini biliyor musunuz?

Aşağıda size bundan bahsedeceğiz.

Bu makale de ilginizi çekebilir: Neden Grip Kış Mevsiminde Daha Çok Yayılır?

Sıcaklığa bağlı olarak daha az virüs ve daha fazla bakteri

Sıcak veya soğuğun bağışıklık sistemi üzerindeki etkisinden bağımsız olarak, mikropların ve patojenlerin dinamiklerinin popülasyonun bulaşıcı döngülerinde önemli bir rol oynadığına dikkat etmek önemlidir:

  • Örneğin, soğuk algınlığı veya grip gibi virüsler, üç boyutlu yapıları yüksek sıcaklıklara iyi dayanmadığı ve nem, erken yağışları desteklediği için soğuk ve kuru ortamlarda daha etkili yayılır. Bu nedenle kış aylarında daha sık görülürler.
  • Buna karşılık, çeşitli patojenik bakterilerin çoğalma yeteneği yüksek sıcaklıklarda artar. Örneğin Salmonella cinsinin durumu budur. Bu nedenle yaz aylarında görülme sıklığı artmaktadır.
  • Böcekler tarafından yayılan zoonotik hastalıklar, sıcak iklimlerde çoğalma eğiliminde oldukları için yüksek sıcaklıklarda da artar. Sivrisineklerin yaydığı Zika ateşi, sıtma ve diğerleri buna örnek verilebilir.
Sivrisinek.

Sıcaklık değişiklikleri bağışıklık sistemini nasıl etkiler?

Bu karmaşık soruyu yanıtlamak için, Tokyo Üniversitesinin fareler üzerinde yaptığı yakın tarihli bir çalışmayı seçtik. Bu sonuçlar insan dinamiklerini tahmin etmek için kullanılabilse de, mutlak gerçekler olarak değil, bunun yerine biyolojik yaklaşımlar olarak düşünülmelidir.

Bilim insanları, çeşitli örnek fare gruplarını farklı sıcaklıklarda barındırdı: 39.2°F, 71.6°F ve 96.8°F. Bilim insanları onlara grip virüsü bulaştırdı.

Farelerin bağışıklık sistemi çok yüksek sıcaklıklarda etkili bir şekilde yanıt vermedi. Ayrıca çok yüksek sıcaklıklardaki farelerin ilk 24 saatte vücut kütlelerinin %10’unu kaybettiğini belirtmekte fayda var.

Bu, farklı soruları gündeme getiriyor: Bağışıklık sisteminin etkinliğindeki azalma, yetersiz beslenme ve olası hidrik stresin bir sonucu mu, yoksa ısı vücudun genlerinin ifade modellerini mi değiştiriyor?

Henüz net bir cevap yok, bu da uzmanların viral enfeksiyonlar ve sıcaklık değişiklikleri arasındaki dinamikleri aydınlatmak için daha fazla deney yapması gerektiği anlamına geliyor.

Daha fazla bilgi için şu makaleyi okuyun: İmmünnütrisyon: Bağışıklık Sistemini Tetikleyebilir miyiz?

Gribin ötesinde

Ancak bağışıklık sistemi dalgalanmaları, şimdiye kadar tartıştıklarımızın çok ötesine geçer. İnsan geninin dörtte birinin aktivitesi, yılın mevsimine göre değişir, çünkü bazıları kış aylarında daha aktifken diğerleri yaz aylarında daha aktiftir.

JDRF/Wellcome Trust Diabetes and Inflammation Laboratory (DIL) direktörü tarafından yapılan bir araştırma, mevsimselliğin insanlarda moleküler ifadeyi nasıl etkilediğini değerlendirdi.

Bilim insanları Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya ve Gambiya’dan insanları analiz ettiler. Hepsinin farklı varyasyon modellerine sahip oldukları sonucuna vardılar. Örneğin, Avrupa’da kış aylarında proinflamatuar gen ekspresyonuna doğru bir eğilim olduğunu gözlemlediler. Yılın bu mevsiminde, bağışıklık sistemi inflamatuar yanıtlara daha yatkındır.

Bu, bağışıklık tepkisini değiştiren gen ifadesinin sıcaklığa ve güneş ışığı saatlerine göre değiştiğinden şüphelenildiğinden, yanıtlardan daha fazla soruyu gündeme getiriyor. Bununla birlikte, uzmanların belirli mekanizmaları anlamak için çok daha fazla araştırma yapması gerekiyor.

Yazın ve kışın bir orman.

Mevsimsellik, sıcaklık değişiklikleri ve alışkanlıklardaki değişiklikler

İnsanların patojenlere karşı bedensel tepkisini belirleyen binlerce faktör vardır. Bu nedenle, yılın farklı mevsimlerinde bağışıklık sisteminin etkinliğini ölçmek çok zordur. Örneğin, yaz aylarında mide-bağırsak hastalıklarının görülme sıklığı artar.

Peki bu neden olur?

Birkaç olası neden vardır. Hepsi olası açıklamalar olsa da, uzmanlar henüz bunları doğrulamadı:

  • Artan sıcaklıklar, yiyeceklerde bakteri üremesini teşvik eder.
  • İnsanlar yaz aylarında daha fazla seyahat ederler ve alışık olmadıkları bakterilere maruz kalırlar, bu da onları ishale yatkın hale getirir.
  • Bağışıklık sistemi yüksek sıcaklıklarda daha fazla başarısız olur.
  • Yaz aylarında nihai dehidrasyon ve kilo kaybı vücudun bağışıklık tepkisini azaltır.

Bağışıklık sistemi birçok faktörden etkilenir

Görüldüğü gibi bu konuda birçok farklı faktörü göz önünde bulundurmak zorundayız. Muhtemelen kesin bir cevap yoktur.

Bilim, bu soruların olası cevaplarını netleştirmek için çalışmaya devam etmelidir. Bu amaçla uzmanların bu kavramları netleştirmek için daha fazla çalışma yapması gerekmektedir.

  • Moriyama, M., & Ichinohe, T. (2019). High ambient temperature dampens adaptive immune responses to influenza A virus infection. Proceedings of the National Academy of Sciences116(8), 3118-3125.
  • Dopico, X. C., Evangelou, M., Ferreira, R. C., Guo, H., Pekalski, M. L., Smyth, D. J., … & Prentice, A. M. (2015). Widespread seasonal gene expression reveals annual differences in human immunity and physiology. Nature communications6(1), 1-13.
  • ¿Cómo afectan las estaciones al sistema inmunitario? Eluniverso. Recogido a 1 de junio en https://www.eluniverso.com/vida-estilo/2015/05/12/nota/4866086/como-estaciones-afecta-sistema-inmunitario.