Carl Jung: “Başkalarında bizi rahatsız eden her şey, kendimizi anlamamıza yol açabilir”

Bazı insanlar, neredeyse açıklanamaz bir kolaylıkla bizi sinirlendirmeyi başarır. Sürekli sözümüzü kesen biri, kendisine düşmeyen kararlar hakkında fikir beyan eden bir aile üyesi, önemsiz şeylerle övünen bir iş arkadaşı ya da nesnel olarak ifade ettiği şeye oranla orantısız bir rahatsızlık yaratan bir sosyal medya paylaşımı.

Böyle durumlarda Jung’un sözü, tutumlarımızı anlamamıza yardımcı olabilir. Bu, kendimizi suçlamaya ya da karşımızdakini haklı çıkarmaya yönelik bir davet değildir. Daha spesifik bir öneridir: Yoğun ya da tekrarlayan sinirlilik, dikkat edilmesi gereken kendi içimizdeki bir şeyin işareti olabilir.

Sinirlenmenin arkasında ne olabilir?

Her sinirliliğin derin bir anlamı yoktur. Kapalı bir alanda birinin çok yüksek sesle konuşması rahatsız edicidir, çünkü rahatsız edicidir, o kadar. Ancak tekrarlanan, belirli kişilerde veya belirli davranışlarda yoğunlaşan, farklı bağlamlarda ortaya çıkan ve her zaman aynı yoğunlukta olan sinirlilikler de vardır. Jung, işte bunları potansiyel olarak bilgilendirici olarak işaret eder.

Bu tür rahatsızlıkların ardındaki en yaygın kaynaklardan bazıları şunlardır:

• Yıkılan bir beklenti: Beklediğimizle örtüşmeyen şeyler bizi rahatsız eder. Bazen bu beklenti makuldür; bazen ise başkalarının paylaşması gerekmeyen, kendimize ait bir kuraldır.
• Konulmamış bir sınır: Hiçbir şey söylenmeden uzun süredir tekrarlanan bazı davranışlar canımızı sıkar. Bu rahatsızlık, koymaktan kaçındığımız bir sınıra işaret ediyor olabilir.
• Karşı tarafın dokunduğu kendi yaramız: Kendini öven biri, güvensizlikle mücadele eden birini daha fazla rahatsız edebilir; dakik olmayan biri, zamanına saygı gösterilmesini istemekte zorlanan birinde daha fazla rahatsızlık yaratabilir.
• Kişinin kendisinde de olduğu halde fark etmediği bir özellik: Jung, kişinin bilinçli olarak fark etmediği yönlerine “gölge” adını vermiştir. Karşıdaki kişide bir şey çok sinir bozucu geldiğinde, bazen kişinin kendisinde de henüz fark etmediği bir versiyonu vardır.

Sinirlenmeyi bilgiye dönüştürmek için sorular

Karmaşık bir analiz yapmaya gerek yok. Karşınızdaki kişide bir şey beklenenden daha fazla rahatsızlık veriyorsa, şu sorular tepkinizi anlamanıza yardımcı olur:

• Tam olarak hangi kısmı beni rahatsız ediyor ve bunun arkasında yatan örtük beklenti nedir?
• Beni rahatsız eden davranışın kendisi mi, yoksa bana hatırlattığı şey mi?
• Uzun zaman önce koymam gereken ama koymadığım bir sınır var mı?
• Aynı şeyi başka bir kişi, başka bir bağlamda yapsaydı da aynı şekilde tepki verir miydim?

Bu soruların hiçbiri acil bir cevap ya da sonuç gerektirmez. Sadece tepkiyi tamamen dışa yansıtmadan önce ona bir göz atmaya davet ederler.

Jung’un göz ardı etmediği bir nüans: karşı taraf da hata yapıyor olabilir

Bu yaklaşım, karşı tarafın hiçbir sorumluluğu olmadığı anlamına gelmez. Sürekli söz kesen biri kaba davranıyor olabilir. Mahrem alanınıza giren bir aile üyesi, gerçek sınırları aşıyor olabilir. Sinirlilik, dikkat edilmesi veya konuşulması gereken dışsal bir durumu işaret etmekte haklı olabilir. Jung’un önerdiği şey, buna içsel bir yorum eklemektir.

Aradaki fark, bu rahatsızlığın nasıl kullanıldığına bağlıdır: Eğer sadece karşımızdakine yöneltilirse, sinirlilik boşalır ama hiçbir öğrenme sağlamaz. Eğer aynı zamanda içimize de bakarsak, bu durum kendi beklentilerimiz, açık yaralarımız veya henüz belirlenmemiş sınırlarımız hakkında yararlı bilgiler verebilir.

Sinirliliği bir ayna olarak kullanmak, karşımızdakinin yaptıklarını haklı çıkarmak ya da kendini cezalandırmak anlamına gelmez. Bu, o rahatsızlığın içimizde nereye yerleştiğine biraz daha dürüstçe bakmak demektir; çünkü neredeyse her zaman orada, aldığı ilgiden daha fazlasını hak eden bir şey vardır.