Pıhtılaşma Problemleri: Kan Nasıl Pıhtılaşır?

26 Ekim, 2020
Pıhtılaşma problemleri yaşayan kişiler genellikle yaralarındaki kanamanın durmasını zorlaştıran hastalıklardan muzdariplerdir.

Pıhtılaşma, kanın doğal sıvı halinden jel haline dönüşerek bir kan pıhtısı oluşturduğu süreçtir. Pıhtı, trombositler, kan hücreleri ve bazı proteinler birbirine yapıştıklarında oluşan kan kütlesidir. Sağlığınızı etkileyebilecek pıhtılaşma sorunları hakkında bilgi edinmek için okumaya devam edin.

Kan Akışı Hakkında Bilmeniz Gerekenler

İlk olarak, bir kan pıhtısını trombüsten veya bir emboliden ayırmak önemlidir. Trombüs kelimesi, bir kan damarının duvarına bağlı bir pıhtıyı ifade eder. Öte yandan emboliler, kan dolaşımında dolaşan ve vücudun bir bölümünde durarak kan akışını engelleyen pıhtılardır.

Pıhtılaşma yaşam için gerekli bir süreçtir. Aslında tüm memeliler benzer bir pıhtılaşma sürecine sahiptir. Bu nedenle, bu makalede, bu hayati anatomik süreç hakkında değerli bilgileri öğreneceksiniz.

Bu yazı ilginizi çekebilir: Doğum Kontrol Hapları Sonucu Toplardamar Kan Pıhtılaşması

Pıhtılaşma Nasıl Gerçekleşir?

Pıhtılaşmayı anlamak için önce kanın fizyolojisini biraz anlamak gerekir. Doğal haliyle kan, jelatinimsi bir hale dönüşmeden akar. Damar duvarları sağlıklıdır ve pıhtı oluşumunu tetikleyebilecek herhangi bir madde aktivasyonu yoktur.

Kanama ve pıhtılaşma süreçleri dengedeyken çok sayıda protein, hemostaz adı verilen bu dengeyi veya dengeyi düzenlemeye yardımcı olan iki farklı süreçte birlikte çalışır. Bir damar hasar gördüğünde, zincirleme bir reaksiyon meydana gelir: bir dizi proteinin aktivasyonu pıhtı oluşumuna yol açar. Bu zincire pıhtılaşma kaskadı denir.

Pıhtılaşma faktörleri olarak adlandırılan 10’dan fazla farklı protein, pıhtılaşma kademesinde rol oynar. Bu proteinler kan plazmasında bulunabilir.

Pıhtılaşma Süreci

Kırmızı kan hücreleri
Pıhtılaşma süreci, kan damarında meydana gelen hasarın ardından zincirleme reaksiyonla gerçekleşmektedir.

Kısaca kanın pıhtılaşması şöyledir:

  • İlk olarak, bir kan damarının duvarında küçük bir yırtık meydana gelir. Bu da kanamaya neden olur (kanama terimi, ne kadar kan kaybedilirse kaybedilsin, damarlardan kanın boşaltılmasını tanımlamak için kullanılır).
  • Ardından kan damarları daralır. Bu, kan akışını sınırlamak ve yara nedeniyle çok fazla kan kaybını önlemek amacıyla gerçekleşir.
  • Ardından trombositler aktive olur. Trombositler, kanda dolaşan hücrelerin parçalarıdır. Yara yerinde birbirlerine yapışarak bir tıkaç oluştururlar. Bu aşamada, von Willebrand faktörü olarak bilinen en önemli pıhtılaşma faktörlerinden biri çalışmaya başlar.
  • Daha sonra pıhtılaşma faktörlerinin geri kalanı fibrin üretimini harekete geçirir. Fibrin, bu ‘tıkacı’ sağlam ve sabit tutan bir tür ağ oluşturmayı mümkün kılan güçlü bir maddedir.
  • Yara iyileşince, oluşan bu tıkaç da (pıhtı) çözülür. Böylece denge sağlanır ve kan damarı doğal durumuna döner.

Kanın Pıhtılaşması İle İlgili Hastalıklar

Daha önce de belirttiğimiz gibi, pıhtılaşma yaşam için temel bir süreçtir. İçerdiği unsurlardan herhangi biri başarısız olduğunda çok sayıda hastalık ortaya çıkabilir. Bu nedenle, pıhtılaşma sorunlarına neden olan en yaygın hastalıklardan bazılarına değineceğiz.

Von Willebrand Hastalığı

Pıhtılaşma problemi sırasında kırmızı kan hücreleri
Von Willebrand hastalığı olan kişilerde pıhtılaşma faktörü ile ilgili bir sorun vardır.

Bu, pıhtılaşmayla ilgili en yaygın bozukluktur. Ek olarak, bu hastalığa sahip kişilerin von Willebrand pıhtılaşma faktörü ile ilgili bir sorunu vardır. Daha önce de belirtildiği gibi, bu faktör trombositlerin bir araya toplanmasına yardımcı olan faktördür. Nüfusun %1’inin bu durumdan muzdarip olduğu tahmin edilmektedir. Bununla birlikte, bu hastalığın semptomlar hafiftir ve aslında çok az kişiye herhangi bir tıbbi teşhis konur.

Bu hastalıkta görülen bazı semptomlar şunlardır:

  • Uzun süren burun kanamaları.
  • Kadınlarda aşırı miktarda adet kanaması (yoğun veya çok yoğun adet kanaması).
  • İdrarda ve / veya dışkıda, bir yaralanma ya da kandan kaynaklanan aşırı kanamalar.

Bu yazıya da bir göz atın: Kan Testi Yaptırmak: Ne Sıklıkla Yapılması Uygun?

En Yaygın Pıhtılaşma Problemi: Hemofili

Hemofili, kişinin faktör VIII veya IX’dan yoksun olduğu bir kanama bozukluğudur. Bu insanlar, bir yaralanmadan sonra uzun süre kanama eğilimindedir çünkü kanları normal şekilde pıhtılaşmaz.

Ayrıca, hemofili çok ciddi olabilen kalıtsal bir hastalıktır. İç kanama meydana geldiğinde, organlar ve dokular hasar görebilir ve hastanın hayatını ciddi bir riske sokabilir.

İlginç bir biçimde, bu hastalık 19. yüzyılda kraliyet ailesinin birçok üyesinin muzdarip olduğu hastalıktır. Örneğin, son Rus çarlarının oğulları da bu hastalıktan muzdaripti. Çok sayıda çalışma, özellikle bu nedenle bu hastalığın genetik kökenini bulmaya odaklanmıştır.

Sonuç olarak

Kanın pıhtılaşması, bizi hayatta tutan karmaşık bir süreçtir. Nasıl çalıştığını ve pıhtılaşmayla ilgili sorunların sağlığı nasıl etkileyebileceğini incelemek, bu hastalığa sahip olan insanları tedavi etmek çok önemlidir.

  • Smith SA, Travers RJ, Morrissey JH. How it all starts: Initiation of the clotting cascade. Crit Rev Biochem Mol Biol. 2015;50(4):326–336. doi:10.3109/10409238.2015.1050550
  • Palta S, Saroa R, Palta A. Overview of the coagulation system. Indian J Anaesth. 2014;58(5):515–523. doi:10.4103/0019-5049.144643
  • Garmo C, Burns B. Physiology, Clotting Mechanism. [Updated 2019 Apr 16]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2019 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507795/
  • Chaudhry R, Babiker HM. Physiology, Coagulation Pathways. [Updated 2019 Apr 17]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2019 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK482253/
  • Barmore W, Burns B. Biochemistry, Clotting Factors. [Updated 2019 Apr 21]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2019 Jan-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK507850/