Bertrand Russell, İngiliz filozof: “İyi bir yaşam, sevgiden ilham alır ve bilgiyle yönlendirilir”

Günlük sohbetlerde ve sosyal medyada sıkça rastlanan bir tür yanıt vardır. Bu, herhangi bir cümleyi sonlandıran o alaycı yorumdur; empatiyi bir kenara bırakıp üstünlük kurmaya çalışan hızlı bir eleştiri; hiçbir şeyi ciddiye almamak için kalkan görevi gören bir sinizmdir. Bu, şüphesiz rahat bir tutumdur, ancak zamanla başka türlü ilişki kurma yeteneğini kısıtlar.

Bertrand Russell, denemelerinden birinde tam da bu tutuma karşı çıkan bir cümle yazmıştı: “İyi bir hayat, sevgiden ilham alır ve bilgiyle yönlendirilir.”

Onun bu ifadesi duygusal bir tavsiye değil, bir hayatın iyi işleyişini sağlayan unsurlar üzerine bir gözlemdir: başkalarına özen göstermek, zihinsel berraklık ve bencil izolasyonu reddetmek. Bu nedenle, sözleri ilk bakışta göründüğünden daha pratik bir yarar taşır.

Felsefeci, sevgi ve bilgiyle ne demek istedi?

Öncelikle açıklığa kavuşturulması gereken nokta, Russell’ın ne romantik sevgiden ne de akademik bilgiden bahsetmediğidir. Aksine, her iki terimi de daha geniş ve günlük hayata uygulanabilir bir anlamla kullanıyordu.

Sevgiyi, başkalarına sebepsiz yere zarar vermeme konusundaki samimi arzu, bir başkasının önem verdiği şeyleri ciddiye alma eğilimi, yargılamadan önce soru sormaya yönelten temel insanlık olarak anlıyordu. Bilgiyi ise merak, bağlam ve doğrulama olarak anlıyordu. İlk içgüdüyle değil, daha bilgili bir bakış açısıyla yanıt verme yeteneği.

Onun argümanına göre, bu iki unsur birbirine ihtiyaç duyar. Bilgisiz sevgi, naif hatta ters etki yaratabilir. Durumu tam olarak anlamadan birinin iyiliğini istemeye ve kayıtsızlık kadar acı veren hatalar yapmaya yol açabilir.

Sevgisiz bilgi ise soğuk ve araçsal hale gelebilir; gerçeğe ulaşmak yerine tartışmalarda üstünlük sağlamak için kullanılabilir.

Bu birleşimin yokluğu nerede fark edilir?

Otomatik olarak ortaya çıkan sinizm belki de en açık örnektir. Yararlı ve gerekli olabilen şüphecilik değil, incelemeden bir kenara atan, dinlemeden yanıt veren, sarkazmı son çare yerine ilk araç olarak kullanan savunmacı ironi.

Sosyal medyada bu durum sürekli yaşanır. Birisi bir şey paylaşır, diğerleri ise arkasındaki bağlamın ne olduğunu, aslında ne demek istediğini ya da eleştirinin somut bir katkı sağlayıp sağlamadığını sorgulamadan alaycı bir şekilde ya da hemen düzeltici bir tavırla yanıt verir. Sonuçta, ilerlemeyen ve herkesi başlangıçtaki durumundan aynı ya da daha kötü bir duruma düşüren bir sohbet ortaya çıkar.

Bu sorun aile içi bir tartışmada, iş toplantısında ya da çiftler arasındaki bir sohbette de ortaya çıkabilir ve kalıp hep aynıdır: anlamaya çalışmak yerine haklı çıkmaya çalışan yanıt, diyaloğu açmak yerine kapatan yorum, koruyan ama aynı zamanda izole eden alaycılık.

Russell’ın sözü uygulandığında ne değişir?

Russell, eleştiriden vazgeçilmesini ya da her şeyin sorgusuz sualsiz kabul edilmesini istemiyordu. Başlangıç noktasının değiştirilmesini istiyordu. Biraz merak ön plana çıkar ve bir yargıda bulunmadan önce, arkasında görmediğiniz ne olduğunu kendinize sorun. Aynı şekilde, kendinizi ifade ederken dikkatli olun ve önce fikrinizin daha iyi kelimelerle ifade edilip edilemeyeceğini kontrol edin. Bu şekilde davranmak, söylenenlerin kalitesini ve nasıl algılandığını değiştirir.

Bundan böyle, paylaşmadan önce kontrol edin, sonuca varmadan önce sorun ve alaycılığı sürekli bir tutum olarak kullanmak yerine, gerçekten bir şey kattığı anlar için saklayın. Çok büyük bir çaba sarf etmeniz gerekmeyecek, ancak ilk dürtüye uymamak için biraz daha dikkatli olmanız gerekecek.

Sinizmle mücadele etmek, kendi yargılarınızdan vazgeçmeyi gerektirmez. Çoğu zaman bu, daha basit bir şeyden başlar: cevap vermeden önce bir adım geri atıp, konu hakkında gerçekte ne bildiğinizi ve aklınıza gelen cevabın o anda en yararlı olanı olup olmadığını kendinize sormak.