Beyin Sağlığınız İçin Bırakmanız Gereken 6 Düşman

· 2 Şubat, 2019
Beyin sağlığınızın bu düşmanlarnın etkilerine mi maruz kalıyorsunuz? Eğer öyleyse, herhangi kötü bir sonuçla karşılaşmamak için bunları tüketmede sınırlandırmaya gidin.

Beyin sağlığınızın pek çok iç ve dış faktöre bağlı olduğunu biliyorsunuzdur. Beynimizi etkileyen çoğu hastalık genetik olsa da, bazı alışkanlıklarımız da ciddi bozukluklara sebep olabilmektedir.

Yaşlandıkça beynin bazı fonksiyonlarının zarar görmesi kaçınılmazdır. Fakat bazen nöronların ve dokuların erken yıpranmasına sebep olan bazı “düşmanları” görmezden geliriz. Bu düşmanlar arasında beyne zararlı etkileri olan maddeler içeren bazı gıdaları sayabiliriz.

Bu yazımızda, zararlı etkilere sebep olmadan önce tüketimini sınırlandırmanız gereken 6 temel gıda maddesini sizler için derledik.

1. Monosodyum Glutamat

kaşıkta monosodyum glutamat

Monosodyum glutamat paketli ya da konserveli gıdalarda sıklıkla bulunan bir maddedir. Bu madde, yiyeceğin tadını ve kokusunu koruyarak daha uzun süre dayanmasını sağlayan konsantre bir tuzdur.

Düzenli olarak tüketilmesi beyinde dopamin üretimini artırır. Büyük ihtimalle bildiğiniz üzere, dopamin anlık mutluluğa sebep olan bir maddedir.

Fakat buradaki problem, monosodyum glutamatın beyin sağlığınızın kötü etkilenmesine sebep olacak yüksek derecede “eksitotoksin” içermesidir. Bu, Parkinson hastalığı, Alzheimer, demans ve kronik yorgunlukla ilişkilendirilen bir maddedir.

2. Florür

bardak içinde florürlü sıvı

Florür, saflık derecesinin sağlanması için içme sularına eklenen maddelerden biridir. Tüketiciler bunu fark etmezler fakat çeşme suyunda yaygın bir şeklide bulunur.

Yaygın kullanımı ve işlevine rağmen, bilim insanları florürün insan sağlığına muhtemel etkileri olup olmadığını araştırmaya başladılar.

  • Bazı çalışmalar gösteriyor ki florürün düşük entelektüel performans ve kognitif işlevlerdeki bazı değişimlerle ilişkisi vardır.
  • Ayrıca, UNICEF gibi organizasyonlar suyun içinde bulunan bu madde ile ilgili olumsuz düşüncelerini dile getirmişlerdir.

3. Rafine Şeker

küp şekerler

Rafine şeker ve tüm türevleri, tuz ve rafine unda olduğu gibi, “beyaz zehir” olarak gruplandırılır. Bugünlerde, mutfaklarda en çok kullanılan maddelerdendir. Rafine şeker, uyarılara rağmen hala en çok tüketilen gıdalardan biridir.

Çok fazla şeker tüketmek metabolizmanın işlevini değiştirir ve kognitif fonksiyonları tehlikeye atar. Şeker vücuda girdiğinde, sinir sisteminin önemli fonksiyonlarını yerine getirmesini sağlayan BDNF proteininin işlevini kısıtlar.

Bunun bir sonucu olarak, hafızada problemler meydana geldiği gibi, nöronlar arası iletişim bozuklukları ve depresyon da görülebilir.

4. Yapay Tatlandırıcılar

beyin sağlığınızın

Tatlandırıcılar gıda endüstrisinde şeker yerine kullanılan maddelerdir. Bazıları organik kökenli olsalar da çoğu sağlıklı olmayan kimyasallardan ve yapay maddelerden üretilir.

Çoğu doktor tatlandırıcıların “beynin zehri” olduğunu belirtir. Sonuçta, nöronların aşırı uyarılmasına sebep olmaktadırlar.

Aspartam ve sakarin gibi bazı maddeler sinir sistemindeki bozuklukları tetikler ve anksiyete, migren ve konuşma zorluklarına sebep olurlar.

Genellikle paketli endüstriyel gıdalar ya da “diyet” veya “az şekerli” etiketli gıdaların içinde konsantre halde bulunurlar.

Bunu da okuyun: Sinir Sisteminizi Güçlendirmek İçin Yapabileceğiniz 6 Şey

5. Gluten

hamur ve oklava

Fazla gluten içeren gıdalar da beyin sağlığınızın “düşmanı” olan gıdalar listesine girer. Birkaç tahılda bulunan bu protein seti ince bağırsağa yapışır ve bazı metabolik rahatsızlıklara sebep olur.

Sindiriminin iyi yapılamaması enflamatuvar dengesizliği artırır ve bununla ilgili hastalıklara yakalanma riskini yükseltir. Çoğu insanın glutene karşı duyarlılığı olmasa da, genel olarak çok fazla tükettiğiniz zaman sinir sisteminizi etkileyebilir.

6. Alkol

üç farklı alkollü içecek

Alkollü içecekler beyin fonksiyonlarının ciddi derecede bozulmasına sebep olabilecek toksinler ve kimyasal bileşenler içerirler.

Aşırı alkol tüketimi direkt olarak karaciğerin çalışmasını etkiler fakat aynı zamanda “bilinç bulanıklığı” denen probleme de sebep olur. Bu durumda zihin bulanık hisseder ve net bir şekilde düşünemez. Alkol ayrıca, sinir sistemine etki eder ve anksiyete ve depresyonu tetikler. 

Bu beyin düşmanlarının etkisine maruz kaldığınızı düşünüyor musunuz? Eğer öyleyse, herhangi bir zarar yaratmadan önce bu maddelerin tüketimini sınırlandırın. Buna ek olarak, kognitif işlevinizi güçlendirecek egzersizler yapın ve sağlıklı alışkanlıklar edinin.

  • İçme, V.-M., Su, S., İncelenmesi, K. K., Yüzüncü, V., Üniversitesi, Y., Ürünleri, S., … Van, T. (2017). Asude ÇAVUŞ*, Ataman Altuğ ATICI, Fazıl ŞEN Investigation of Water Quality Criteria of Drinking Waters in Center of Van, Turkey. Kabul Tarihi27(3), 326–336.
  • Kaya Cebioğlu, İ., & Önal, A. E. (2018). İstanbul’da Bir İlçede Gıda Katkı Maddesi İçeren Bazı Besinlerin Tüketiminin ve Sağlığa Etkilerinin Araştırılması: Gıdaların Risk Analizi. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi. https://doi.org/10.26453/otjhs.357496
  • Nisbet, C., Güler, A., Bedir, A., & Çenesiz, S. (2010). Bazı Mikro Elementleri İçeren Şeker Şerbetiyle Beslemenin Balarıları (Apis mellifera L.)‘nda Beyin Dopamin ve Serotonin Düzeyleri ile Koloni Davranışları Üzerine Etkilerinin İncelenmesiTübitak (p. 45).