Zehirli Aileler ve Tipik Özellikleri

· 30 Mart, 2018
Çoğu durumda zehirli ailelerden en çok etkilenen taraf çocuklardır. Zehirli ailelerin çeşitli türlerini ve bir problem olduğunda nasıl anlayabileceğinizi bu yazımızda öğrenin.

Zehirli aileler tüm aile bireylerini etkileyen çatışmalar, emirler ve sağlıksız ilişkilerin sıkça görüldüğü bir aile çeşididir.

Günümüzde “zehirli” ilişkiler kavramı sıkça kullanılıyor. Ne de olsa hepimiz, “zehirli bir ilişkim var” ya da “iş yerinde zehirli bir iş arkadaşım var” gibi söylemlerde bulunmuşuzdur.

Bununla birlikte, bu etiketin tıp dilinde herhangi bir tanımı olmadığını unutmamalıyız. Bu durumu tanımlayan bir tanım psikoloji el klavuzunda bulunmaz ya da bu kelimeye denk gelen bir hastalık veya bozukluk da yoktur.

Ancak yaygın kullanım şekli, zehirli olmak kelimesini gayet iyi anlatan süreçleri mükemmel bir şekilde özetliyor.

Neden mi? Çünkü kişilikleri, davranışları ya da iletişim şekilleri yüzünden öz saygımızı zedeleyen, bozan, motivasyonumuzu yok eden ve bize zarar veren insanlar vardır.

Malesef, aile dediğimiz bu küçük ve yakın sosyal grupların evlerinde olanlarla ilgili çoğunlukla konuşmayız. Ne de olsa bu ortamların sevgi, rahatlık ve destek gibi unsurlardan oluşan yerler olduğunu düşünürüz.

Ancak, işler her zaman yolunda gitmez. Aile, kendi içinde hep de iyi şeyler olmayan oldukça kapalı bir kurumdur.

Bugün bu konunun derinliklerine inip zehirli ailelerin çeşitli türlerini ve karakteristik özelliklerini konuşmak istiyoruz.

Zehirli aile türleri

aile

Psikologlar ve aile dinamiklerinde uzman kişiler, zehirli ailelere odaklanmak yerine “zehirli ebeveynlerden” bahsetmemiz gerektiğini belirtiyor.

Hem anne hem de baba ailede güçlü bir konuma sahiptir. Bu bireylerin kişilikleri, hem çocuklarını hem de büyükanne ve büyükbabalarımız gibi aile büyükleri olan akrabaları, yani diğer tüm ev sakinlerini de etkileyecektir.

Dahası bu “zehrin” merkezinde yatan her ne ise bu sadece tek bir aile bireyinden kaynaklanmaz.

Bazen bir çiftin arasındaki ilişki ev ortamını olumsuz yönde etkiler. Bu durum, duyguların hep ortada olduğu gergin bir atmosfer ve yoğun bir anksiyete yaratacaktır.

Zehirli aile türlerinin ne olduğuna bir göz atalım.

Manipülatif, narsist ve toleransı düşük aileler

Narsist ve manipülatif profil çizen bir aile bireyinin merkezinde olduğu disfonksiyon ile baş eden aileler vardır.

  • Bu kişinin sıkça kontrol sağlama, özgürlükleri kısıtlama, saygısızlık gösterme ve toleransı çok düşük olma gibi eğilimler gösterdiğini görürüz.
  • Bu şekilde yaşamanın ağır bir bedeli vardır. Çocuklar ne önemsendiklerini ne de saygı gördüklerini hissederler. Bu yüzden öz saygıları düşük olur ya da zehirli figüre ve negatif güce karşı tepki göstermeye çalışırlarsa zorlayıcı davranışlarda bile bulunabilirler.

Olgun olmayan ebeveynler ve ebeveynlerine bakan çocuklar

endişeli çocuk

Bir diğer zehirli aile türü de ebeveynlerin -biri yada her ikisi de- olgun olmayan davranışlarda bulunduğu ailelerdir.

Sorumsuzluk, ilgisizlik, dikkatsizlik ya da dürtülerini kontrol edememek onların güvenilmez insanlar olduğunu gösterir.

Bu durumda da çocukların erken yaşta yetişkinlerin sorumluluklarını üstlenmesi sıkça yaşanır. Bu ne doğru ne de sağlıklı bir durumdur.

Çocukların büyüme süreci kendiliğinden ilerlemelidir ve onları daha hızlı büyümeye zorlamak doğru değildir.

Hırsını başkalarından çıkaran ebeveynler

Hayal kırıklığı arayan kurbanlardan daha kötü bir psikolojik silah yoktur. Hatta, kızgın bir baba ya da annenin suçluluk duygusunu, korkularını ya da başarısızlıklarını çocuklarına veya partnerine yansıtması sıkça yaşanan ve yorucu bir durumdur.

Bütün bu dinamikler kişilerde iz bırakacaktır. Bir çocuk için ebeveynlerinin hayallerini gerçekleştirmeye zorlanmak ya da onların hayattaki memnuniyetsizliklerinin hedefinde olmak kadar yorucu olan çok az şey vardır.

Çocuklarını eşine karşı kullanan ebeveynler

Bütün bunlara ek olarak bir de annenin ya da babanın çocuklarını eşlerine karşı bir “silah” olarak kullandığı aileler vardır.

Bunlar genellikle boşanma sürecinde yaşanan durumlardır. Ancak, çocukların istediğini elde etmesi için bir taraf tutmak durumunda bırakıldığını günlük hayatta da görebiliriz.

Bu dinamikler şantaj üzerinden yürüdüğü için çocuğun zihni açısından oldukça yıpratıcı olabilir.

Ailelerdeki zehrin sebepleri

tartışan aile

Zehirli ya da disfonksiyonel ailelerdeki problemin kaynağını bilmek elbette bir şeyleri değiştirmek, başa çıkma stratejileri geliştirmek ve belli bir ahenk sağlamak için iyi bir başlangıç noktasıdır.

Ancak bu pek kolay değildir. Duygusal anlamda çok yüksek bir bedel ödenmesi gerekir.

Dahası, bu değişim bir gecede sağlanamaz. Özellikle de, örneğin, belli bir şekilde iletişim kurmaya ya da iletişim bile kuramamaya alışmışsak.

Bununla birlikte, göstereceğiniz her efor bir arada daha iyi yaşamak, birbirinize saygı duymak ve hem ebeveynlerin hem de çocukların mutlu olması için önemli bir adımdır.

Zehirli ailelerdeki problemlerin altında yatan süreçlere bir göz atalım:

  • Aile üyelerinden herhangi birindeki muhtemel bir psikolojik bozukluk veya bağımlılık.
  • Gücün ve otoritenin suistimal edilmesi.
  • Çocuğunun yanında olmayan, sorumluluklarını göz ardı eden ebeveynler.
  • Şefkat eksikliği ya da ilgisizlik.
  • Muhtemelen fiziksel ya da psikolojik şiddet gösterme ya da kötü muamele..
  • Beceriksizlik, ilgisizlik ya da kişilik dolayısıyla geliştirilen kötü bir iletişim tarzı.
  • Ebeveynlerden birinin diğerleriyle anlaşamaması ya da güvenilir olmaması.
  • Anne ya da babadaki öz saygı eksikliği.
  • Yüksek beklentiler ve hem çiftin hem de çocukların hayatını bu beklentilere göre yaşaması.

Sonuç olarak, muhtemelen bazılarımız bu kişilik özelliklerinin çoğunda kendiyle ilgili bir şeyler bulmuştur. Bu yüzden, daha iyi bir ortam ve daha iyi ilişkiler yaratabilmek için üzerimize düşeni elimizden geldiğince yapmaya çaba göstermeliyiz.

Ancak, bu ilişkinin üzerimizdeki etkisinin daha çok olumsuz yönde olduğunu fark edersek, işte o zaman duygusal dengemizi ve onurumuzu korumak için başka bir karar vermemiz gerekiyor.