ABD Koronavirüse Karşı Aşı Test Ediyor

20 Mayıs, 2020
Amerika Birleşik Devletleri, COVID-19'a karşı bir aşı testinin insan üzerindeki deneylerinin ilk aşamasına başladı. Sonuçlar, bağışıklamanın büyük uygulamaya hazır hale gelmesi uzun bir işlem gerektirdiğinden, oldukça uzun bir süre sonra elde edilecektir.

Amerika Birleşik Devletlerindeki bilim insanları, koronavirüs COVID-19’a karşı bir aşıyı insanlarda test etmeye başladılar. Bunun nedeni, mevcut pandemi göz önüne alındığında gelişen aciliyettir. Sonuçlar umut verici olması beklense de, yakın gelecekte bu aşıların hazır olmasını bekleyemeyiz.

Aşıya verilen bilimsel isim, şimdilik, mRNA-1273‘tür. Bu harfler, imalatlarında kullanılan biyokimyasal mekanizmaya atıfta bulunurlar. Aşı, virüsün yapay olarak yorumlanması için genomik kodunu kopyalayan genetik bir platformdan oluşur.

Testler Seattle şehrinde sürdürülmektedir ve Ulusal Alerji ve Enfeksiyon Hastalıkları Enstitüsü (NIAID) ve Kaiser Permanente Washington Sağlık Araştırma Enstitüsü (KPWHRI) araştırmayı finanse etmektedir. Finansal yardım biyoteknoloji firması Moderna tarafından sağlanmaktadır.

Bu yazımız da ilginizi çekebilir: COVID-19 için İlaç Geliştirilme Aşamasında

Deneylerin birinci aşaması neleri içerir?

Koronavirüs COVID-19’a karşı aşıyı test etmek için bilim insanları bir açık etiketli çalışma gerçekleştirdiler. Bu, hem araştırmacıların hem de katılımcıların kullanılacak doz ve uygulanacağı süre hakkında bilgi sahibi oldukları anlamına gelir.

Bu, tarafların birinin ya da her ikisinin de deney koşullarının tamamından haberdar olmadıkları kör testlerden veya çift kör testlerden farklıdır. Aynı zamanda, bu karşılaştırmalı bir plasebo deneyi de değildir. Aksine, başka bir maddeyle karşılaştırılmadan aşıya verilen yanıtı değerlendirir.

Koronavirüs COVID-19’a karşı aşının insanlarda test edilmesinin ilk aşamasında, araştırmacılar maddeyi 45 hastaya enjekte etti. Test denekleri 18 ve 55 yaşları arasında olan ve deney öncesinde sağlıklı olan kişilerdir. Bu noktada tüm deneklerin gönüllü olduğunu açıklığa kavuşturmak önemlidir.

Her bir deneğe aşının ilk dozu enjekte edildikten sonra bir ay içinde ikinci bir doz alırlar. Bazıları 25 mikrogramlık bir doz alırken, diğerleri 100 veya 250 mikrogram alacaktır.

Şimdi ilk sonuçları almak için en az 6 hafta beklemeliyiz. Bu sonuçlar araştırmacıların deneyin ikinci aşamasına geçip geçemeyeceklerini gösterecektir.

enjektöre şişeden ilaç çekmek
Amerika Birleşik Devletleri, koronavirüs için bir aşı deneyinin ilk aşamasını başlatmıştır.

Koronavirüs COVID-19’a karşı aşı testi teknolojisi

Aşının adı, araştırmacıların bunu üretmek için kullandıkları teknolojiyi ifade eder – mRNA, “haberci (messenger) ribonükleik asit” anlamına gelen bir kısaltmadır.

Çünkü koronavirüs bir RNA virüsüdür. Tüm genetik bilgileri DNA’ya benzeyen ancak aynı olmayan bu molekülde bulunur.

Koronavirüsün bir RNA virüsü olması, ona yüksek bir mutasyon kapasitesi verir. Bu, kısmen, sadece hayvanları enfekte eden bir parçacıkken insanlar arasında yayılma yeteneğini nasıl kazandığını açıklıyor.

Genomlarının dizileri yoluyla farklı COVID-19 suşları tanımlanmıştır. İki ana suş S ve L’dir. Bununla birlikte, virüsün yayıldığı her ülkede, genomlarını analiz edecek teknolojiye sahip olan bilim insanları giderek virüsün farklı mutasyonlarını keşfediyorlar.

Bu virüsün mutasyona uğrama konusundaki büyük kapasitesi göz önüne alındığında, aşı SARS ve MERS koronavirüs varyantlarının şu anda bilinen genomlarına dayanılarak oluşturulmuştur. Bunlar, bu virüs ailesinin insanlar arasında önceki iki salgınına neden olan parçacıklardır.

renkli bir koronavirüs görseli
Bilim insanları şu anda test edilen aşıyı farklı koronavirüs suşlarına dayanarak, yapay olarak ürettiler.

Aşı için son vuruş

SARS ve MERS’in genetik bilgisine sahip olan bilim adamları, buna Çin’in Wuhan kentinde gerçekleşen mutasyonda bulunan genom dizisini ekledi. Bu bilgi ve mARN teknolojisi sayesinde bir aşı üretebildiler.

Ayrıca bunu çok hızlı bir şekilde geliştirebildiler çünkü koronavirüsün dış kaplamasının bulaşıcı potansiyelini anlamayı başardılar. Virüsün adı, dışının taç şeklinden gelir; taç kelimesinin İngilizcesi “crown”dır.

COVID-19’un “tacı” üzerindeki uçlar, hücrelere nüfuz etme mekanizmasının bir parçasıdır. Bu tacın üzerindeki diken şekilli yapılarda, insan vücudunun hücresel zarına erişmek için bir anahtar olarak işlev gören önemli bir protein bulunur.

Bu yazımızı da okumanızı öneririz: Diyabetiniz Varsa Kendinizi Koronavirüs Karşısında Nasıl Korursunuz

Koronavirüse karşı aşı testinden ne bekleyebiliriz?

Bu aşının testi umut vericidir. Bu, virüsün tanımlanmasında ve onu hücresel düzeyde önleme yeteneğimizde ilerlemeler olduğu anlamına gelir. Ancak, deneyin hala ilk aşamasında olduğunu hatırlamak önemlidir.

İlk sonuçları keşfetmek için en az 6 hafta daha beklememiz gerekecek. Daha sonra, araştırmacıların sonuçların 2. aşamayı başlatacak kadar iyi olup olmadığına karar vermesi gerekecektir. Aşılama uzmanları, aşının tamamen geliştirilmesinin ve kitlelerin kullanımına açılmasının bir yılı bulabileceğini belirttiler.

  • Casadevall, Arturo, and Liise-anne Pirofski. “The convalescent sera option for containing COVID-19.” The Journal of Clinical Investigation 130.4 (2020).
  • Liu, Cynthia, et al. “Research and Development on Therapeutic Agents and Vaccines for COVID-19 and Related Human Coronavirus Diseases.” (2020).
  • Prompetchara, Eakachai, Chutitorn Ketloy, and Tanapat Palaga. “Immune responses in COVID-19 and potential vaccines: Lessons learned from SARS and MERS epidemic.” Asian Pacific J. allergy Immunol 10 (2020).
  • Chen, Wen-Hsiang, et al. “The SARS-CoV-2 Vaccine Pipeline: an Overview.” Current Tropical Medicine Reports (2020): 1-4.