On İki Kranial Sinir ve İşlevleri

4 Haziran, 2021
On iki kranial sinir, günlük olarak gerçekleştirdiğimiz çok sayıda hareketi ve hissi kontrol eder ve onlara müdahale eder. Bu sinirler çok önemliler, bu yüzden özelliklerini ve temel işlevlerini sizinle paylaşmak istiyoruz.

On iki kranial sinir, günlük işleri rahat ve verimli bir şekilde gerçekleştirmemizi sağlar. Çeşitli bilgileri duyularımızla beynimiz arasında ve beynimizle çeşitli kaslarımız arasında taşırlar.

Bu sinirler, kafatasının tabanındaki beyne bağlı olan küçük açıklıklardan geçer. Oradan işlevlerini yerine getirmek için vücudun farklı bölgelerine ayrılırlar.

Aşağıda listeleyeceğimiz bu 12 kranial siniri işlevlerine göre basit bir şekilde gruplayabiliriz. Bunların arasında, optik, koku alma ve vestibulokoklear sinirler duyularla ilgilidir.

Ayrıca okülomotor, troklear, abdusens, aksesuar ve hipoglossal sinirler tamamen motordur. Son olarak, trigeminal, fasiyal, glossofaringeal ve vagus sinirleri hem duyusal, hem de motordur.

12 kranial sinirin işlevleri

Her bir kraniyal çiftin veya kraniyal sinirin işlevini açıklamaya başlamadan önce, bunların sırasının kraniyal sinire ait Romen rakamı ile aşağıdan yukarıya doğru belirlendiğini bilmek önemlidir.

I. Koku alma siniri

koku siniri
Bu sinir, burun soğanı ya da koku soğancığı adı verilen özel bir alana bağlanır.

Bu kranial sinir, koku alma uyaranlarını burundan beyne iletmekten sorumludur.

Ayrıca, burun soğanının hücrelerinde oluşturulur. Başlıca ayırt edici özelliği, 12 kranial sinirin en kısası olmasıdır.

İlginizi çekebilir: Servikal Spinal Sinirler Hakkında Her Şeyi Öğrenin

II. Kranial sinir – Optik sinir

Bu kranial sinirin ana işlevi, gözden beyne görsel uyaranları iletmektir. Retinanın ganglion hücrelerinin aksonlarından oluşur.

Bunlar, fotoreseptörlerden gelen bilgiyi beyne taşır, daha sonra burada birleştirilir ve yorumlanır. Optik sinirin asıl kaynağı diensefalondadır.

III. Okulomotor sinir

Bu aynı zamanda ortak oküler motor sinir olarak da bilinir. Bu kranial sinirin ana işlevi, göz hareketini kontrol etmektir. Ayrıca gözbebeği büyüklüğünden de sorumludur.

Orta beyinden kaynaklanır.

IV. Troklea siniri

Yukarıda bahsedildiği gibi, bu sinirin somatik işlevleri olmasına rağmen motor işlevleri de vardır. Bu sinirler gözün üst oblik kasına bağlanır ve dönmesine ve göz küresinden ayrılmasına neden olabilir.

Ayrıca bu sinirler, önceki kraniyal sinir gibi orta beyinden kaynaklanır.

V. Trigeminal sinir

Bu sinirin karışık işlevleri vardır, yani hem motor hem de duyusal işleri gerçekleştirir. Özelliklerinden biri, tüm kranial sinirlerin en büyüğü olmasıdır.

Duyusal bilgiyi yüze taşır, bilgiyi çiğneme kaslarına iletir, kulak zarını ve yumuşak damağı gerer ve ayrıca yüzün ve mukoza zarlarının hassasiyetini ölçer.

İlginizi çekebilir: Beyin Lobları Nelerdir ve Ne İşe Yararlar?

VI. Abdusens sinir

Bu sinir, dış oküler motor kraniyal sinir olarak da bilinir ve bir motor sinirdir.

Motor uyaranları gözün dış rektus kasına iletmekten sorumludur. Ayrıca gözün burnun karşı tarafına hareket etmesini sağlar.

VII. Yüz siniri

Bu başka bir karışık sinirdir ve aşağıdakiler gibi farklı işlevleri yerine getiren birkaç sinir lifinden oluşur:

  • Yüz ifadeleri oluşturmak için yüz kaslarına emir gönderme
  • Tükürük ve gözyaşı bezlerine sinyal gönderme
  • Dil yoluyla tat bilgisi toplama

VIII. Kranial sinir: Vestibulokoklear

Bu bir duyu siniridir ve vestibulokoklear siniri oluşturan işitsel ve vestibüler sinirin kranial çifti olarak da bilinir.

Tahmin edebileceğiniz gibi, bu kranial sinirin işlevi dengeyi ve yönelimi korumaktır. Aynı zamanda işitsel işlevden de sorumludur.

IX. Glossofaringeal sinir

bağlı nörünlar
Bu sinirler tüm organizma için önemlidir.

Bu sinirin etkisi dilde ve farinkstedir. Dildeki tat tomurcuklarından bilgi ve farinksten duyusal bilgiler toplar.

Ayrıca tükürük bezlerine ve çeşitli boyun kaslarına da yutmayı kolaylaştıran emirler taşır.

X. Vagus siniri

10 numaralı kraniyal sinir, vagus veya pnömogastrik sinirdir. Medulla oblongata’dan kaynaklanır ve aşağıdaki organları kontrol eder:

  • Farinks
  • Yemek borusu
  • Gırtlak
  • Soluk borusu
  • Bronşlar
  • Kalp
  • Mide
  • Karaciğer

Ayrıca yutma ile de ilgilidir ve buna ek olarak otonom sinir sistemine sinyaller gönderir ve iletir. Diğer işlevlerin yanı sıra hareketlerimizi düzenlemeye ve stres seviyelerini kontrol etmeye bile yardımcı olabilir.

XI. Aksesuar sinir

Bunu omurilik siniri olarak da biliyoruz; bu en saf motor sinirlerden biridir. Sternokleidomastoid kasın sinir bağlantısı nedeniyle sefalik ve rotasyonel hareketten sorumludur. Bu nedenle baş ve omuzların dönmesini sağlar.

XII. Hipoglossal sinir

Bu, vagus ve glossofaringeal sinirler gibi dilin kas sisteminde ve yutma eyleminde de rol oynayan kranial motor sinirlerden biridir.

Kranial sinirler önemli yapılardır

Son olarak, muhtemelen tahmin edebileceğiniz gibi, bu sinirlerin normal yaşam için çok özel ve hayati işlevleri vardır. Bu sinirlerden birini veya birkaçını yaralayabilen ve bazı karakteristik klinik sinir semptomlarına yol açan birçok hastalık olduğunu unutmayın.

  • Tortora, G., & Derrickson, B. (2009). Nervios Craneales. Principios de Anatomía y Fisiología2.
  • Linda Wilson, Patricia A Stewart, Elizabeth J Akesson, S. D. S. (2013). Sistema Nervioso. Nervios Craneales En La Salud y En La Enfermedad.
  • Duque, J., & Duque, C. (2016). Nervio Terminal: El Par Craneal Cero. Med Unab.