Apoptoz ve Nekroz Arasındaki Farklar

17 Haziran, 2021
Apoptoz ve nekroz, hücrelerin ölmesinin iki yolunu ifade eden iki terimdir. Ancak, aynı değillerdir. Hücreler programlanmış, doğal bir şekilde ölebilir veya kapsamlı bir ölüm sürecinden geçebilir. Daha fazlasını yazımızda öğrenin!

İnsan dokularında ve diğer çok hücreli organizmalarda hücre ölümü normal bir olaydır. Apoptoz ve nekroz, hücrelerin ölmesinin iki yolunu ifade eden iki terimdir. Farklı dokulardaki hücre sayısı, yeni hücrelerin oluşumu ile tükenmiş hücrelerin ölümü arasındaki homeostatik denge ile belirlenir.

Apoptoz, genetik olarak programlanmış ve homeostatik mekanizmalara yanıt veren doğal bir süreçtir. Ancak apoptozun aktivasyonunda vücutta sorunları tetikleyebilecek başarısızlıklar olabilir.

Öte yandan, nekroz, büyük bir hücresel yaralanma veya hastalık tarafından üretilen akut bir süreçtir.

Apoptoz ve nekrozun hücresel mekanizmaları

mor hücre

Hücre ölümü, bir hücrenin hayati fonksiyonlarının durmasıdır. Bu, geri dönüşü olmayan morfolojik, işlevsel ve kimyasal değişikliklerin sonucudur.

Genel olarak, birçok ve çeşitli nedenlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bunlar arasında işlev kaybı, mekanik hasar, enfeksiyonlar, kimyasal maddeler veya besin eksikliği sayılabilir.

Bununla birlikte, apoptoz ve nekroz arasındaki fark, meydana geldikleri mekanizmadır. Aşağıda apoptoz ve nekrozun özelliklerini anlatacağız.

Okuyun: Lösemi ve Göz Ardı Edilen 10 Semptomu

Nekroz

İlk olarak, nekroz, dokunun önemli bir bölümünün yaralanmasına neden olan saldırganlık nedeniyle fizyolojik olmayan bir şekilde akut olarak meydana gelir. Örneğin, bu durumlardan bazılarında ortaya çıkabilir:

Toksinlerin etkisi, oksijen eksikliği, büyük saldırganlık veya ATP’de (adenosin trifosfat) azalmaya neden olan diğer herhangi bir durum nekroz sürecini tetikleyebilir. ATP, hücrelere enerji sağlayan ve onsuz hiçbir işlevini yerine getiremeyecekleri bir maddedir.

Bu enerji eksikliği, hücrede hayati işlevleri yerine getiren farklı yapılar olan hücre organellerinin düzensizleşmesine neden olur. Aynı şekilde hücrelerin iç kısmında farklı organellerin bulunduğu kısım olan sitoplazma da parçalanır. Nekrozun hücre organellerinde ürettiği bazı değişiklikler şunlardır:

  • Endoplazmik retikulum (moleküllerin sentezinden ve maddelerin taşınmasından sorumlu) ve mitokondri genişler.
  • Kromatin (hücrenin DNA’sını bulduğumuz yer) çözülür.
  • Hücre zarı devamlılığını kaybeder ve sonunda yırtılır.

Nekroz sırasında DNA rastgele, düzensiz parçalara bölünür. Ve hücre zarının devamlılığının kaybolması sonucunda hücrenin içindekiler hücre dışına taşar.

Bu süreç, bağışıklık sistemi hücrelerinin nekrozun meydana geldiği bölgeye hareket etmesine neden olarak inflamatuar bir süreci tetikler.

Apoptoz

renkli bir blob

Apoptoz süreci 1972’de keşfedildi ve 1980’lerin sonuna kadar histolojik çalışmaların odak noktası oldu. Ancak, bilim insanlarının sürecin içerdiği genetik ve moleküler mekanizmaları keşfetmeleri ancak 1990’larda oldu.

Bu hücre ölümü süreci, doğal olarak veya bir hastalığın sonucu olarak meydana gelebilir, ancak ATP kaybı olmaz. Bunun nedeni, apoptozun gerçekleşmesi için enerji tüketmesi gerekmesidir.

Genetik ve sentetik olarak motive edilmiş bir komut, hücre morfolojisinde değişikliklere ve nihayetinde hücre ölümüne yol açan bir dizi biyokimyasal reaksiyonu başlatır. Bütün bunlar fizyolojik veya patolojik olaylara bir yanıttır.

Apoptozun bir hastalığın sonucu olduğu durumlarda, bunun nedeni, hastalığın hücreyi kendi ölümünü başlatması için tetiklemesidir. Histolojik olarak, sitoplazmada bulunan hücre organellerinin yoğunlaşmasını veya büzülmesini içerir.

Kromatin parçalanmaz, apoptotik cisimler oluşturmak üzere yoğunlaşır. Bağışıklık sistemi bu yoğun kromatini bozmaz, bu nedenle iltihaplanma olmaz. Aksine, komşu hücreler onu yakalar. Bu süreç, tüm doku alanlarında değil, izole hücrelerde gerçekleşir.

Keşfedin: Serebral Hipoksi: Türleri ve Nedenleri

Sonuç olarak

Sonuç olarak, apoptoz ve nekroz, her iki süreci de tetikleyen uyaranda farklılık gösterir. Enerji gereksinimi, histoloji ve DNA parçalanmasında da farklılıklar vardır.

Her iki işlemde de hücre organelleri ve hücre zarı değiştirilir. Apoptoz ara sıra olup izole hücrelerde gelişirken, nekroz ise dokuların tüm bölümlerinde kendini gösterir.

  • Choi, A. M. K., & Wang, X. (2006). Apoptosis. In Encyclopedia of Respiratory Medicine, Four-Volume Set. https://doi.org/10.1016/B0-12-370879-6/00030-2
  • Hengartner, M. O. (2000). The biochemistry of apoptosis. Nature. https://doi.org/10.1038/35037710
  • Brenchley, H. C. (1862). NECROSIS. The Lancet. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(02)41872-7