Demansın Anatomisi: Bunak İnsanların Hayatları

12 Nisan, 2019
Bunamış bir hastanın yaşamı hem kendisi hem de ailesi için kolay değil. Bugün demansı olan bir kişinin yaşadığı sorunlardan ve bu hastalığa sahip olanların hayatlarını nasıl iyileştirebileceğimizden bahsedeceğiz. 

Demanslı bir hasta Alzheimer, Parkinson ve Binswanger gibi farklı hastalıklardan muzdarip olabilir. Hepsinde bunama vardır. Bunamayı herkeste yer alan zihinsel becerilerin günden güne zayıflaması veya kaybı olarak tarif edebiliriz.

Bunamaya yol açan hastalıklar hem hasta hem de ailesi için katlanılması zor hastalıklardır. Hafıza ve akıl yürütmeyle ilgili değişimler ve bazı davranışsal bozukluklar durumu çileden çıkarır bir hale getirebilir.

Bugün bunak bir hastayla ilgilenirken neleri hesaba katmamız gerektiğini keşfedeceğiz.

Bunak Hastalarda Depresyon

camdan bakan yaşlı adam

Depresyon genellikle bunak hastaları etkileyen bir durumdur. Kendilerine neler olup bittiğini anlamamaları, hafıza kaybı nedeniyle zihinlerinin karışması ve çevrelerindeki insanların düşüncesizlikleri heveslerinin kırılmasına ve melankolik hissetmelerine yol açacaktır.

Pek çok aile bunak bir hastayla nasıl ilgilenmesi gerektiğini bilmez. Bu yüzden aşağıda bahsedeceğimiz hatalardan bazılarını yaparlar:

  • Onlara çocuk gibi davranmak: Onların yanında sanki onlar yokmuş ve hiçbir şey duymuyormuş gibi konuşurlar. Ayrıca onlarla bir yetişkin gibi sohbet etmezler.
  • Onlara bağırırlar ve azarlarlar: Neden yaptıklarını bile bilmedikleri bir şeyi yaptıkları için bunamış bir hastaya bağrılması onların suçlu hissetmelerine yol açar ve ne olup bittiğini anlamalarına yardımcı olmaz.
  • Onları görmezden gelirler: Bir yetişkin gibi onlarla konuşmamak, onlara bağırmak ve söyledikleri şeylerin pek çoğunu duymazlıktan gelmek bunamış hastanın kendini yalnız hissetmesine yol açacaktır. Bu yalnızlık da depresyona neden olabilir.

Bunamış hasta destek ve sevgi görmelidir. Ailesi kendini bunamış hastanın yerine koymaya çalışıp durumun herkes için zor olduğunu anlamalıdır.

Bunu da okuyun: Yaşlılar İçin Uygun Egzersizler

Özgür Hissetmeliler

Bunamış hastanın içinde bulunduğu durum onun her şeyiyle ailesinin ilgilenmesi gerektiği anlamına gelmez. Bazı şeyleri kendi başlarına yapabilirler ancak aileleri onlara yardımcı olmalıdır.

Örneğin kıyafetlerinin düğmelerini iliklemekte zorlanıyorlarsa onlara düğmesi olmayan kıyafetler almayı deneyin. Ayakkabılarını bağlayamıyorlarsa onlara bağcıksız ayakkabılar alın.

Kişide şiddetli hafıza kaybı olmaya başlaması durumunda bazı ek önlemler alabilirsiniz. Örneğin ona banyonun yerinin nerede olduğunu söylemeyin ama banyonun kapısına “Banyo” yazan bir tabela koyun.

Bunak kişi, bir anda ayakkabısını bağlama gibi basit işleri bile yapamadığı ve hafıza kaybı yaşadığı için aklı karışmış ve şaşkın bir durumdadır. Bu yüzden onlara bu şekilde destek olmanız kendilerini çok daha iyi ve becerikli hissetmelerine yardımcı olacaktır.

Bu yazımıza da bakın: Demans Hastalığı ile İlişkilendirilen 8 Belirti

Dışarıya Çıkmalılar

üzgün yaşlı kadın

Çoğu zaman bunamış kişinin ailesi, kaybolacağı korkusuyla hastanın evden dışarı çıkmasına izin vermez. Ancak çözüm onları 7/24 evde tutmak değildir çünkü bu da depresyona yol açacaktır.

Kimse bunak hastayla tam zamanlı bir şekilde ilgilenmiyorsa bu iş için birini tutabilirsiniz. Bunamış hasta çok kolay bir şekilde kaybolabilir ve herhangi bir sebeple tek başına evden çıkarsa geri dönmesini bilemeyebilir.

Ancak bunamış hastanın ailesiyle kaliteli bir şekilde zaman geçirmesi önemlidir. Yürüyüşe çıkmak, parka gitmek veya bahçede güneşlenmek gerçekten keyif alacakları aktivitelerden bazılarıdır.

Bunamış hastanın ailesinin onu desteklediğini hissetmeye ihtiyacı vardır. Bu, izole olmalarını ve yalnızlık çekmelerini engellemeye yardımcı olacaktır.

Bir diğer iyi seçenek de onları bu sorunu yaşayan hastaların hafıza kaybını yavaşlatmaya ve davranışsal bozukluklarını iyileştirmeye yardımcı olan bir grupla tanıştırmaktır.

Ayrıca bunamış hastaların birbirleriyle etkileşime geçebileceği bazı özel merkezler de vardır. Zaman zaman onları bu merkezlere götürmelisiniz. Böylece birileri onlara eşlik etmiş olur, sorunlarını ve hayal kırıklıklarını anlayan insanlarla vakit geçirirler ve yeni arkadaşlar edinirler.

Bunamış bir insanın hayatı kolay değildir. Kontrol edemedikleri ve anlayamadıkları pek çok kısıtlamaları vardır. Bu nedenle onları desteklemeniz ve onlara yardımcı olmak için elinizden geleni yapmanız çok önemlidir.

  • Rankin, K. P., Gorno-Tempini, M. L., Allison, S. C., Stanley, C. M., Glenn, S., Weiner, M. W., & Miller, B. L. (2006). Structural anatomy of empathy in neurodegenerative disease. Brain. https://doi.org/10.1093/brain/awl254
  • Krueger, C. E., Laluz, V., Rosen, H. J., Neuhaus, J. M., Miller, B. L., & Kramer, J. H. (2011). Double Dissociation in the Anatomy of Socioemotional Disinhibition and Executive Functioning in Dementia. Neuropsychology. https://doi.org/10.1037/a0021681
  • Barba, A. L., Kelly Changizi, B., Higgins, D. S., Factor, S. A., & Molho, E. S. (2012). Dementia. In Parkinson’s Disease, Second Edition. https://doi.org/10.1201/b12948
  • Curran, E. M., & Loi, S. (2013). Depression and dementia. The Medical Journal of Australia. https://doi.org/10.5694/mjao12.10567