Felç İçin İlk Yardım

06 Haziran, 2020
Bir felç geçirmeden önce acil durum hizmetlerini aramanız gerekir. Geçen her dakika çok önemlidir. Bundan sonra ise akılda tutmanız gereken bazı yardımcı ilk yardım prosedürleri vardır.

Felç beyinde bir kanama olduğunda ya da beyne olan kan akışı olması gerektiği gibi olmadığında ortaya çıkar. Bunun bir sonucu olarak da birkaç dakika içerisinde beyinde yetmezlik ortaya çıkmaya başlar, çünkü gerekli besin maddeleri nöronlara ulaşmamaktadır. Biri felç geçirdiğinde acilen tıbbi yardım almak çok önemlidir. Bu ciddi bir tıbbi acil durumdur. Profesyonel tedavi ne kadar erken sağlanırsa, kalıcı hasar riski de o kadar az olur. Ancak, yardım gelmesini beklerken size yardım edebilecek birkaç ilk yardım prosedürü de bulunmaktadır.

Felç İçin İlk Yardım : “FAST” Testi

Bir göze yaklaşan bir parmak.
FAST testi, ilk yardımda hızlı bir teşhis için kullanılır.

Eğer kendinizin ya da başka birinin felç geçireceğini düşünüyorsanız uyarı işaretlerini hatırlamak için “FAST” testini kullanın:

  • Yüz (Face): Kişi gülümsemeye çalıştığında yüzünün bir tarafı “düşüyor” mu?
  • Kollar (Arms): Kişi kollarını kaldırmaya çalıştığında bir kolu diğerinden daha alçakta duruyor mu?
  • Konuşma (Speech): Kişi basit bir cümleyi tekrarlayabiliyor mu? Yoksa kişi sözlerini ağzında geveliyor mu? Konuşmasını anlamak zor mu?
  • Zaman (Time): Felç durumunda, her dakika değerlidir. Acil servisleri derhal arayın.

Aşağıdaki semptomlar da kişinin felç geçirmek üzere olduğunun işaretleridir. Bunlardan bazıları:

  • Vücudun bir tarafında zayıflık ya da uyuşma.
  • Özellikle bir gözde görmede bulanıklık ya da görme kaybı.
  • Beklenmedik, şiddetli bir baş ağrısı.
  • Baş dönmesi, dengesizlik ya da bayılmak.

Diğer İlk Yardım Prosedürleri

Öncelikle, kişi bilincini kaybettiğinde ya da cevap vermez halde olduğunda yüzleri yukarı bakacak şekilde ve çeneleri bir el kullanılarak kaldırılarak yatırılmalıdır. Ayrıca kulağınızı ağızlarının yakınına götürerek, göğüslerini dinleyerek ve nefesi hissetmeye çalışarak nefes alıp almadıklarını kontrol etmelisiniz. Eğer nefes almıyorlarsa, kişiyi resusite etmeye çalışmalısınız.

Bu yazımıza da bir göz atın: Kalp krizi için ilk yardım nasıl yapılır?

Felç İçin Kardiyopulmoner Resüsitasyon (Kalp Masajı) İlk Yardımı

Kalp masajı.
Kişi kardiyak arreste girdiğinde kalp masajı hayatını kurtarabilir.

Kardiyopulmoner resüsitasyon kardiyak arreste girmiş biri üzerinde gerçekleştirilen, hayat kurtaran bir prosedürdür. Doğru hareketleri bilmek için bir ilk yardım kursu almak iyi olacaktır. Ancak, kalp masajının temel tekniklerini bilmek herkes için kullanışlıdır çünkü bir acil durum en beklenmedik şartlar altında bile gerçekleşebilir ve herkes bir kurban haline gelebilir.

Kalp masajının dönüşümlü olarak gerçekleştirilen iki aşaması vardır:

  • Göğüs kompresyonu: Bu kan dolaşımını devam ettirir.
  • Suni solunum: Bu, mağdurun hala oksijen aldığından emin olmayı sağlar.

Önce göğüs kompresyonu yapılır, ki kan organlara doğru akmaya devam edebilsin:

  1. Bunu yapmak için kişinin yanında diz çökmeli ve elinizin bileğe yakın kısmını (karpus) kişinin göğsünün ortasına yerleştirmelisiniz.
  2. Sonrasında diğer elinizi de elinizin üstüne yerleştirip parmaklarınızı kavuşturun. Dakikada 100 ila 120 kompresyonluk bir ritm kullanarak 30 kompresyon yapmalısınız.
  3. Sonra suni solunum gerçekleştirmelisiniz. İki kere kişinin ağzına hava üflemeli ve göğsünün şişip şişmediğine bakarak akciğerlerine yeterince hava girip girmediğini kontrol etmelisiniz.
  4. Kişi canlanana, ya da profesyonel yardım yanınıza ulaşana kadar bu adımları tekrar etmeye devam edin.

Bu yazımız da ilginizi çekebilir: Kalp Krizi Esnasında Ne Yapmalısınız?

Felç Öncesinde Yapılmaması Gerekenler

Çoğu zaman, mağdura yardım etmek için durumu daha da kötü hale getiren şeyler yaparız. Semptomları hafifletmeye çalışmayın. Bu zaman kaybı olabilir. Olası bir kardiyovasküler olay yaşıyor olan bir kişiye yiyecek ya da içecek herhangi bir şey vermeyin.

Felç Nasıl Önlenir

Her zamanki gibi, konu sağlık olduğunda, önlemek anahtardır. Bir kardiyovasküler olay gerçekleşmesine dair risk faktörlerinden bazıları şunlardır:

  • Yüksek tansiyon.
  • Daha önceden felç geçirmiş olmak.
  • Sigara içmek.
  • Herhangi bir diyabet tipi.
  • Herhangi bir kalp rahatsızlığından muzdarip olmak.
  • Yaş.

Bundan dolayı, felçleri önlemenin en iyi yolu yukarıdaki risk faktörlerinden ve diğer zararlı alışkanlıklardan kaçınmaktır. Örneğin, sigarayı bırakmanın yanı sıra içki içmeyi de bırakmaya çalışmalı ve asla kendi kendinize ilaç almamalısınız. Ek olarak, sağlıklı bir kiloda olmanız da önemlidir, bundan dolayı günde en az 30 dakika egzersiz yapın ve dengeli beslenin. Bir diğer ipucu ise kan basıncınızı, kan şekerinizi ve kolesterol seviyelerinizi düzenli olarak kontrol etmektir.

Son önerimiz ise, düzenli bir şekilde sağlık kontrolü yaptırmanızdır. En az yılda bir kere, ya da yaşı ilerleyen insanlar için en az altı ayda bir kontrol yaptırmak önemlidir. Eğer bir doktor size bir tedavi planı verdiyse bu planı harfi harfine takip etmelisiniz.

  • García, M. de la P., Morlans, L., & Sanjoaquin, A. C. (2011). Accidente cerebrovascular. In Manual del residente en geriatría. https://doi.org/10.1111/j.1462-2920.2010.02190.x
  • Ruiz-Giménez Arrieta, N., González Ruano, P., & Suárez, C. (2002). Abordaje del accidente cerebrovascular. Información Terapéutica Del Sistema Nacional de Salud.
  • Moyano Vera, A. (2010). El accidente cerebrovascular desde la mirada del rehabilitador. Hospital Clínico Universitario Chile.
  • Mayo Clinic. (2019). Reanimación cardiopulmonar: primeros auxilios. Retrieved 31 May 2020, from https://www.mayoclinic.org/es-es/first-aid/first-aid-cpr/basics/art-20056600
  • MedlinePlus. (2018). Accidente cerebrovascular: MedlinePlus enciclopedia médica. Retrieved 31 May 2020, from https://medlineplus.gov/spanish/ency/article/000726.htm
  • MedlinePlus. (2018). Primeros auxilios en caso de ataque cardíaco: MedlinePlus enciclopedia médica. Retrieved 31 May 2020, from https://medlineplus.gov/spanish/ency/article/000063.htm